Oto wykres pokazujący wzrost populacji
w amerykańskich miastach w latach 1860 - 1900.
W 1860, przed wojną secesyjną
Nowy Jork był największym miastem w Stanach Zjednoczonych, ale
nawet w nim liczba mieszkańców nie przekraczała miliona.
Nie było żadnego milionowego miasta
w całym kraju w tamtym czasie.
Teraz porównajmy, 40 lat później, nie jedno miasto,
a trzy stały się miastami milionowymi.
Sam Nowy Jork miał prawie 3.5 miliona mieszkańców.
Wzrost populacji Chicago był, proporcjonalnie,
nawet jeszcze większy.
Początkowa liczba 100 000 mieszkańców w 1860 zwiększyła się
17 razy do roku 1900
i wynosiła 1.7 miliona mieszkańców.
Na początku
Amerykanie byli raczej narodem farmerów.
Jednak, począwszy od XIX stulecia,
nastąpiła szybka zmiana w kierunku urbanizacji.
W 1920 mieszkańcy miast przewyższali liczbą mieszkańców wsi
Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy.
Dzisiaj ponad 80% Amerykanów mieszka w miastach.
Co zatem wpłynęło na zwiększenie populacji miast
w dekadach nastałych po wojnie secesyjnej?
Głównymi czynnikami
były industrializacja, imigracja i migracja.
Mówiliśmy już o tych trzech rzeczach
pojawiających się w różnych formach w amerykańskiej historii.
Od świetnych wynalazków pierwszej rewolucji przemysłowej,
przez napływ irlandzkich i niemieckich imigrantów w latach 40-tych XIX wieku,
po niepowstrzymany pęd Amerykanów na zachód.
A więc industrializacja, imigracja i migracja
nie były nowymi czynnikami w społeczeństwie amerykańskim.
Jednak pojawiły się unikalne ich aspekty
podczas trwania pozłacanego wieku.
Wpłynęły one na rozwój miast w tym okresie czasu.
Jedną ze zmian była natura
pracy, jaką wykonywali ludzie.
W pozłacanym wieku
zaszła nagła zmiana na rynku pracy w USA.
W 1880 roku, pierwszy raz w historii,
liczba ludzi, którzy pracowali dla kogoś za wynagrodzenie,
którzy mieli szefa i musieli
robić co im kazano, by dostać zapłatę,
przewyższyła liczbę Amerykanów, którzy pracowali na własny rachunek,
takich jak farmerzy, którzy sami mogli decydować,
kiedy siać i zbierać swoje plony.
Druga rewolucja przemysłowa,
która zaczęła się po wojnie
secesyjnej, była czasem ekspansji i produkcji przemysłowej.
Było więc pod dostatkiem miejsc pracy w fabrykach,
większość z nich dla niewykwalifikowanych pracowników,
czyli pracowników, którzy nie potrzebowali żadnego
specjalnego szkolenia, żeby zacząć pracę.
Następowało ogólne przejście od pracy na roli, dla
zaspokojenia własnych potrzeb, do pracy w fabryce, dla szefa.
Kolejna zmiana podczas pozłacanego wieku
widoczna była w imigracji i migracji.
Do lat 40tych XIX w.
większość imigrantów do USA,
stanowili protestanci
z północnej i zachodniej Europy,
ze względnie zamożnych środowisk.
Po wojnie secesyjnej różne czynniki za granicą,
połączone z szeroko dostępnymi
miejscami pracy w USA,
sprowadziły inne typy imigrantów do amerykańskich miast.
Ci nowi imigranci, jak ich nazwano,
byli głównie z południowej i wschodniej Europy,
Meksyku i Azji.
Różnili się od starych imigrantów tym,
że byli biedniejsi, mieli ciemniejszą karnację
i byli katolikami i żydami,
a nie protestantami.
W dodatku, w tym czasie
Afroamerykanie z południa Stanów zaczęli
migrować do miast północy i środkowego zachodu.
Wszyscy ci imigranci i migranci
stanowili dużą siłę roboczą dla przemysłu.
Ale dlaczego wszyscy przenosili się do miast?
Popatrzmy na czynniki sprzyjające imigracji,
które sprawiły, że ludzie opuszczali swoje domy
i kierowali się do amerykańskich miast w pozłacanym wieku.
Po pierwsze, czynniki negatywne,
które popychały ludzi do zmiany swoich warunków życia.
Ważnym było ubóstwo i brak
mobilności finansowej w ich kraju.
W rolników w wielu krajach uderzyła mechanizacja
rolnictwa, która właśnie wtedy się wydarzyła.
Jedną trzecią ludzi przenoszących się do miast, byli Amerykanie
opuszczający farmy i kierujący się do miast po pracę w przemyśle.
Kolejnym negatywnym czynnikiem było prześladowanie
i dyskryminacja w ojczyźnie.
Rząd rosyjski przyjmował
coraz mniej tolerancyjną pozycję wobec Żydów
w tamtym czasie.
Byli oni obiektem prześladowań
i czystek etnicznych w Europie.
Na amerykańskim Południu pojawiły się prawa Jima Crowa,
a wzrost liczby linczów, był wśród powodów decyzji o przenosinach,
które Afroamerykanie podejmowali po wojnie secesyjnej.
Jakie jednak pozytywne czynniki przyciągały ludzi do miast?
Wielu ledwo wiążących koniec z końcem imigrantów nie miało
pieniędzy, by udać się gdzie indziej.
Gdy już przyjechali do miasta, po prostu zostawali.
Jednak ludzie przenosili się do miast głównie
po to, by znaleźć pracę.
Dzięki silnikom parowym i elektryfikacji
fabryki nie musiały już być usytuowane blisko wody.
Miasta rozwijały się więc jako centra przemysłowe.
Często miasta rozwijały się jako centra
konkretnego przemysłu, tak jak przemysłu stalowego w Pittsburghu,
pakowalni mięsa w Chicago, czy odzieżowego w Nowym Jorku.
W miastach były też społeczności, które mogły udzielić ludziom wsparcia.
Wcześniej przybyli imigranci mogli wysłać pieniądze i wiadomości do
swoich rodzin i przyjaciół w ojczyźnie,
by pomóc im przenieść się i ustatkować.
To umożliwiało rozwój dzielnic miejskich,
gdzie ludzie z podobnych środowisk
mówili tym samym językiem, jedli to samo jedzenie
i wspomagali się wzajemnie.
W enklawach etnicznych,
jak te, ludzie mogli czytać gazety, a nawet
oglądać przedstawienia teatralne w swoich językach.
Zakończmy temat dwoma
relacjami z życia imigrantów
przybyłych do amerykańskich miast w tym czasie.
Pierwsza jest o Lee Chew, który wyemigrował
do San Francisco z Chin w wieku 16 lat w 1880 roku.
Napisał on: "Gdy
przybyłem do San Francisco,
jeszcze przed ustawą o wykluczeniu,
byłem na wpół zagłodzony, bo bałem się
jeść pożywienia barbarzyńców.
Jednak kilka dni życia w chińskiej dzielnicy sprawiło
że znów byłem szczęśliwy.
Ktoś załatwił mi pracę służącego
u amerykańskiej rodziny.
Kiedy zaczynałem dla niej pracować,
nie znałem angielskiego, nie wiedziałem
nic o obowiązkach służącego,
nie rozumiałem, co mówiła do mnie pani domu,
ale pokazała mi jak gotować, prasować zamiatać, ścierać kurze,
słać łóżka, myć naczynia, myć okna, mosiądz,
czyścić sztućce i tym podobne.
W sześć miesięcy
nauczyłem się robić te rzeczy dość dobrze
i dostawałem 5 dolarów na tydzień i wyżywienie
i odkładałem około 4.25 dolara na tydzień.
Nauczyłem się trochę angielskiego.
I wysyłałem rodzicom pieniądze.
Mimo że dobrze się ubierałem, żyłem i miałem na przyjemności
byłem często w chińskim teatrze
i na przyjęcia w Chinatown,
zaoszczędziłem 50 dolarów przez pierwsze sześć miesięcy."
Druga opowieść jest o Mary Antin.
Emigrowała do Bostonu z obszaru obecnej Białorusi
w wieku 13 lat w roku 1894.
Napisała:
"Pierwszy posiłek był lekcją o różnorodności przedmiotów.
Mój ojciec wyjął kilka rodzajów jedzenia, gotowego do spożycia,
nie gotując go, z małych puszek.
które miały na sobie różne nadruki.
Próbował przedstawić nam dziwny,
oślizgły owoc, który nazwał bananem, ale
pierwszym razem nie przypadł nam do gustu.
Drugiego dnia przyszła dziewczynka z budynku naprzeciwko
i zaoferowała nam, że zaprowadzi nas do szkoły.
Mojego ojca nie było, ale nasza piątka
już nauczyła się kilku słów po angielsku.
Znaliśmy słowo 'szkoła'.
Rozumieliśmy, że
to dziecko, które nigdy wcześniej nas nie widziało
i nie mogło wymówić naszych imion,
w tylko trochę lepszym ubraniu niż nasze,
dało nam wolność, jaką było chodzenie do szkoły.
Musieliśmy iść do sklepu i ubrać się
od stóp do głów w amerykańską odzież.
Musieliśmy pojąć tajemnice piecyka żeliwnego,
tarki do prania, rury głosowej,
a przede wszystkim nauczyć się angielskiego.
Z naszymi znienawidzonymi ubraniami imigrantów
zrzuciliśmy nasze niemożliwe do wymówienia hebrajskie imiona.
Komitet złożony
z naszych przyjaciół, przybyłych kilka lat wcześniej,
podeliberował trochę
i wymyślił nam amerykańskie imiona."
Jakie zatem podobieństwa i różnice widzicie pomiędzy
doświadczeniami Lee Chew i Mary Antin?
Jak myślicie, dlaczego wyemigrowali do amerykańskich miast
i jak wyglądało ich dalsze życie
w pozłacanym wieku?