Bütçe eğrilerinde neler gördüğümüzü hatırlayalım.
Diyelim ki bir ayda 20 TL kazanıyorum, gelirim ayda 20 TL.
Bir kalıp çikolata 1 TL.
1 kilo meyve 2 TL.
Bunu daha önce yapmıştık ancak şimdi bütçe eğisini çizeceğim.
Bu eksende çikolata miktarı bu eksende de meyve miktarı olsun.
Eksenleri rastgele seçtimi diğer şekilde de yazabilirdik.
.
Eğer gelirimin tamamını çikolataya harcarsam, 20 paket çikolata satın alabiliyorum. Burası 20.
Eğer paramın tamamını meyveye harcarsam, bir ayda 10 kilo meyve satın alabiliyorum.
Burası 10. Ayda 10 kilo.
Dolayısıyla bütçe çizgimiz böyle gözüküyor.
Bütçe çizgimizi denklem olarak ifade edelim.
Bütçem, yani 20 eşittir çikolatanın toplam fiyatı, yani 1 TL çarpı çikolata adeti.
Burası 1 çarpı çikolata sayısı.
Artı meyvenin toplam fiyatı. Bunu da 2 çarpı meyvenin miktarı olarak yazıyoruz.
Eğer bunu çikolata miktarı cinsinden yazmak istersek, her iki taraftan da 2 çarpı meyve miktarını çıkartabilirim.
.
Daha sonra ters çeviririm , çikolata miktarı eşittir 20 eksi 2 çarpı meyve miktarı.
Ve buradaki bütçe çizgisine ulaşırım.
Kayıtsızlık eğrisi kavramına daha önce değinmiştik.
Örneğin, bütçe çizgimin üzerinde şu noktadayım,
18 paket çikolata ve 1 kilo meyve tüketiyorum.
Bu akla yatkın, 18 TL artı 2 TL toplam 20 TL eder.
18 paket çikolata ve 1 kilo meyve.
.
Çikolata burada. Bu da meyve.
Kayıtsızlık eğrisi kavramını hatırlayın,
toplam aynı faydayı sağladığımız,
ve ikisinin arasında kayıtsız kaldığımız değişik çikolata ve meyve kombinasyonları var.
Eğer bu noktaları grafikte işaretlersek, beyaz ile çizelim, bunun gibi gözükebilir.
.
Diyelim bu noktalar arasında kayıtsızım, benim için onu veya bunu seçmek elde ettiğim toplam faydayı değiştirmiyor.
.
18 parça çikolata ve 1 kilo meyve yiyebilirim.
Veya 4 parça çikolata ve 8 kilo meyve seçebilirim.
.
Bunlar arasında benim için bir fark yok, elde ettiğim toplam fayda aynı.
Şimdi, bu noktalardan herhangi birisinde toplam faydamı maksimize ediyor muyum?
Bu kayıtsızlık eğrimiz.
.
Kayıtsızlık eğrisinin sağ üst tarafındaki herşey tercih edilebilir.
Daha fazla fayda sağlayacağız.
Burayı renkle tarayalım.
Kayıtsızlık eğrimizin sağ üstündeki herşey tercih edilebilir.
Yani bütçe çizgimizin üstünde olan noktalar, hatta bütçe çizgisinin altındaki bazı noktalar- ki bunlarda para tasarruf ediyoruz,
bunlar tercih edilebilir.
Bu noktaların her birisi toplam faydamızı maksimize edecek.
Toplam faydamızı maksimize etmek için, bütçe eğrimiz üzerinde, kayıtsızlık eğrisine teğet olan, değen bir noktayı arıyoruz.
.
Sonsuz sayıda kayıtsızlık eğrimiz olabilir. birisi bunun gibi, bir düğeri böyle gözükebilir.
.
Bunun biz söylediği, bu eğri üzerindeki herhangi iki nokta arasında kayıtsız kaldığımızdır.
Bu bütçe çizgisine tek bir noktada değen bir kayıtsızlık eğrisi var.
.
Bunun gibi gözüken bir kayıtsızlık eğrimiz olabilir.
.
Bu teğet olduğu için, sadece bir tek noktada değiyor.
Kayıtsızlık eğrimizin eğiminin, marjinal ikame oranı olduğunu öğrenmiştik,
tam olarak buradaki bütçe çizgimizin eğimi ile aynı.
.
Yani burası bütçe çizgimizin optimal dağılımı.
Tam burası optimal. Burasının optimal olduğunu nasıl biliyoruz?
Çünkü, bütçe çizgisi üzerinde ve sağ üst tarafta olan başka bir nokta yok.
bütçe çizgisi üzerindeki diğer tüm noktalar, kayıtsızlık eğrisinin sol altında.
Yani bütçe çizgimizin altındaki noktalar tercih edilebilir değil.
.
Kayıtsızlık eğrisinin altındaki alan, tercih edilebilir değil.
.
Bütçe eğrisinin üzerindeki her nokta da bu noktaya tercih edilmemeli?
Bütçe çizgimiz üzerindeki diğer noktalardan hiçbirisinin, kayıtsızlık eğrisindeki noktalara tercih edilmemesi gerektiğini söyleyebiliriz.
.
Buradaki noktaya, kayıtsızlık eğrisi üzeindeki bu noktaya tercih edilmemeliler.
Meyvenin fiyatı düşerse neler olur düşünelim.
Eğer meyvenin kilo fiyatı 2 TL'den 1 TL'ye inerse neler olur?
Metvenin kilo fiyatı 2 TL'den 1 TL'ye indiğinde gerçek bütçe çizgimiz değişir.
.
Eğer bütün paramızı çikolataya harcasaydık, 20 tane çikolata alabiliyorduk.
Yeni fiyatla, eğer bütün paramızı meyve satın almaya ayırırsak, 20 kilo meyve alabiliyoruz.
Bu sebeble yeni bütçe çizgimiz artık buna benzer şekilde oluşacak.
Yeni bütçe çizgimiz bu.
Bu yeni durumda TL'lerimizi en iyi şekilde nasıl kullanabiliriz? Satın alacağımız en iyi kombinasyon nasıl olabilir?
Tamamen aynı alıştırmayı yapacağız.
Bu kayıtsızlık eğrilerinin tümüne ilişkin veriye sahip olduğumuzu varsayarak, yeni bütçe çizgimize teğet olan kayıtsızlık eğrisini bulacağız.
Diyelim ki tam buradaki nokta, başka bir kayıtsızlık eğrisine teğet.
Bunun gibi. Böyle gözüken başka bir kayıtsızlık eğrisi var.
.
Pek çok değişik kayıtsızlık eğrisi var.
Diğer koşullar değişmeksizin, sadece meyvenin fiyatındaki değişimin, talep ettiğimiz meyve mikatrını nasıl etkilediğine dikkat edin.
.
Zira yen bütçe çizgimiz üzerinde yeni optimal harcama noktamız burası, burası da yaklaşık olarak 10 kilo meyve gibi gözüküyor.
.
Diğer koşullar değişmedi.
Meyvenin fiyatı 2 TLiken, talep edilen miktar 8 kilo idi.
Meyvenin fiyatı 1 TL'ye düştüğünde, talep edilen meyve miktarı 10 kilo oldu.
Aslında şu an yapmakta olduğumuz şey, aynı fikirlere değişik açılardan bakmak.
Daha önce harcadığımız her TL için sağladığımız fayda açısından bakmıştık ve bunu nasıl maksimize edebileceğimizi düşünmüştük.
Fiyatları değiştirerek bundan bir talep eğrisi oluşturmuştuk.
Şimdi farklı bir açıdan bakıyoruz, ancak aslında bunlar tamamen aynı düşünceler.
.
Pek çok kayıtsızlık eğrimi olduğunu var sayarsak,
fiyatlardaki bir değişimin bütçe çizgimizi nasıl değiştirdiğini,
ve bunun da belirli mir maldan isteyeceğimiz optimal miktarı nasıl değiştireceğini görüyoruz.
Örneğin bunu yapmaya devam ederek yeni talep eğrimizi oluşturabiliriz.
Meyve için yeni bir talep eğrisi oluşturabilirim. Bu talep eğrisi üzerinde en az iki nokta var.
Eğer bu meyvenşn fiyatı ve bu da talep edilen meyve miktarı ise,
bu durumda fiyat 2 miktar ise 8.
.
Fiyat 1 TL olduğunda talep edilen miktar 10 kilo oluyor.
Bunları devam ettirir isek, yeni talep eğrimiz bunun gibi gözükür.
..
.