“Buraya girenler, bütün umutlarınızdan vazgeçin...”
Bu yazıt, cehennem kapılarında yazılı.
Bu kötülük habercisi sözcükler Dante cehenneme düştüğü için
onu karanlık haberlere dair uyarıyor.
Korkunç tonuna rağmen,
bu kehanet belki de tüm zamanların en büyük aşkını harekete geçiriyor;
yani hem insanlığı hem de tanrısallığı kapsayan bir masalsı yolculuğu.
Ama Dante hayırlı bir kurtuluşa ulaşmak için
cehennemden bir çıkış yolu bulmak zorunda.
İşkencenin görünüşü "cehennem ateşi"nin olduğu yer.
Yani, üç ciltlik anlatı şiirinin Dante Alighieri tarafından
14. yüzyılda yazılan ilk kısmı.
Kendine hikâyede kahraman rolü veren Dante
sonsuz cehennem çukurunun en derinine yolculuk ediyor.
Dokuz diyarın her birine özel olan açık seçik eziyetlere şahit oluyor.
Araftan başlayarak Şehvet, Oburluk,
Açgözlülük, Gazap, Sapkınlık, Vahşet ve Sahtekârlık çemberlerine yolculuk edip
şeytanın tetikteki gözlerinin tuzağına düşmüş günahkârların olduğu
dehşet verici İhanet çemberine ulaşıyor.
Sonraki iki cilt "Purgatorio" ve "Paradiso"da, Dante Araf Dağına tırmanarak
bu geziyi sürdürüyor
ve cennetin dokuz gök küresine yükseliyor.
On yıldan uzun sürede yazılan bu üç kısım,
ruhun Tanrıya yolculuğunun kinayeli bir düşlemesi olan "İlahi Komedya"yı kapsıyor.
Ama Dante'nin "İlahi Komedya"sı sadece dini bir kinaye değil.
Aynı zamanda esprili ve dokunaklı bir İtalyan politika anlatısı.
Floransalı bir asker ve politikacı olan Dante, Tanrıya bütünüyle sadıktı
ama Roma Katolik Kilisesi tarafından sıklıkla eleştiriliyordu.
Dante bilhassa kilisenin kendi ailesine yaptığı önlenemez iltimas ile günah affı
gibi dini ayrıcalıkların alınıp satıldığı dinsel görevleri satmasını sevmiyordu.
Birçok sınıf, bu yozlaşmış gelenekleri kötüye kullandı
ancak hiç kimse onları Guelfi Neri veya Siyah Guelfolar kadar desteklemedi.
Bu Papa'nın politik baskısını genişletme arayışında olan
politik ve dini bir gruptu.
Dante, Floransa'nın Roma baskısından uzaklaşıp daha çok özgürleşmesine inanan
Beyaz Guelfoların bir üyesiydi.
Dante, Beyaz Guelfoların ulusal bir temsilcisi olarak
sıklıkla Papa'nın gücü aleyhinde konuştu,
ta ki Siyah Guelfoların kendi yerlerini sağlama alıp
onu 1302'de Floransa'dan sürgüne gönderene dek.
Ama bu sürgün Dante'yi susturmaktan ziyade,
onun en büyük eleştirileri yapmasına yol açtı.
Kabul görmemiş olan ve karşılık görmeye dair çok az umudu olan yazar,
kiliseye ve İtalyan toplumuna dair sıkıntılarını özgürce dile getirdi.
"İlahi Komedya"yı eğitimli ve seçkin sınıfa uygun olarak
geleneksel Latince ile yazmak yerine İtalyanca yazarak
Dante, iğneleyici politik yorumları uğruna en geniş çaptaki izleyicisini korudu.
"Inferno"daki Gazap çemberinde
Dante, günahkârların Siyah Guelfo olan
Filippo Argenti'yi lime lime ettiklerine hevesle tanık olur.
Sahtekârlık çemberinde
Dante, çemberin en sıcak alevlerinde yanan gizemli bir günahkâr ile sohbet eder.
O kişinin Papa III. Nicholas olduğunu öğrenir.
Papa III. Nicholas, Dante'ye iki varisinin öldüğünde onun yerini alacaklarını söyler,
bunların üçü de din görevlerini satmaktan ve rüşvetçilikten suçlulardır.
"Inferno"daki iç karartıcı ve bazen de vahşi imgelere rağmen
"İlahi Komedya" aynı zamanda bir aşk hikâyesidir.
Dante, güçlü bir Floransalı ailenin kızıyla
anlaşmalı olarak evlenmiş olsa da
dokuz yaşından beri başka bir kadına karşılıksız olarak aşıktı:
Beatrice Portinari'ye.
İddialara göre iki kez buluşmuş olsalar da kadın Dante için ömrü boyunca tanrıçaydı
ve Dante'nin birçok eserindeki konunun esin kaynağıydı.
Aslında, Dante'nin cehennem çukurlarına doğru olan korkusuz yolculuğuna
ve Araf Dağı'nın yükseklerine çıkmasına yol açan Beatrice idi.
Güçlü ve çok güzel resmedilen Beatrice,
en sonunda Tanrıyla yüz yüze gelene dek
Dante'yi cennetin iç içe olan katmanlarına yani "Paradiso"ya sürükler.
Basıldığından beri geçen çağlar boyunca
"İlahi Komedya"nın aşk, günah ve günahların affı temaları
Auguste Rodin ve Salvador Dali'den Ezra Pound ve Neil Gaiman'a kadar
birçok ressam tarafından benimsenmiştir.
Floransa şehri nihayet Dante'nin çağ dışı sürgününü feshettiğinde
Şairin kendisinin gecikmiş ve dünyevi günahları da 2008'de affedilmiştir.