Mexiko is die 11de gewildste land ter wêreld met 121 miljoen mense.
Mexiko is een van die wêreld se 15 grootste ekonomieë
en is die tweede grootste economie in Latyns-Amerika.
Welkom by ons geanimeerde vertoning van geskiedenis.
Hierdie episode bied `n kort geskiedenis van Mexiko.
Die vroegste menslike artefaktein Mexico is skyfies van klipgereedskap
gevind naby kampvuur oorblyfsels in die vallei van Mexico,
10 000 jaar gelede.
Mexiko is die terrein vir die huishouding van mielies, tamaties en bone,
wat `n landbousurplus opgelewer het.
Dit het die oorgang van Paleo-Indiese jagterversamelaars moontlik gemaak
na sittende landboudorpe
begin omstreeks 5 000 B.C.
In die formatiewe era het dorpe meer dig geword in terme van bevolking
en ontwikkel tot kapteinskappe.
Die vroegste komplekse beskawing in Mexiko was die Olmec-kultuur
wat vanaf ongeveer 1500 v.C. aan die Golfkus gefloreer het.
Olmec kulture eienskappe versprei deur Mexiko
in hul vormende era kulture
in Chiapas, Oaxaca en die vallei van Mexiko.
In die daarop volgende voorklassieke tydperk
die Maya- en Zapotec-beskawings
ontwikkel komplekse sentrums by Calakmul en Monte Albán onderskeidelik.
Gedurende hierdie tydperk, die eerste ware Meso-Amerikaanse skryfstelsels
is ontwikkel in die EPI-Olmec- en die Zapotec-kulture.
In sentraal Mexiko, die hoogtepunt van die klassieke tydperk
het die opkoms van Teotihucán gesien
wat `n militêre en kommersiële ryk gevorm het
wie se invloed Suid tot in die Maya-gebied sowel as Noord gestrek het.
Na die ineenstorting van Teotihuacán in 600 n.C.
het mededinging tussen verskeie belangrike politieke sentrums ontstaan
in sentraal Mexiko, soos Xochicalco en Cholula.
Gedurende die vroeë post-klassieke tydperk
Sentraal Mexiko is oorheers deur die Toltec-kultuur.
Oaxaca by die Mixtec en die laagland Maya-gebied
belangrike senters gehad en Chichén Itza en Mayapán.
Die Asteke, die laaste van pre-Colombiaanse Mexiko se groot inheemse beskawings
het omstreeks 1427 prominent geword in die sentrale vallei van Mexiko.
deur vennootskap met die Tolteke en Maya's
Hierdie driedubbele alliansie het kleiner kulture na die Ooste en Weste verower
totdat die Asteekse ryk oor Mexiko van die Stille Oseaan tot by die Golfkus gestrek het.
Die Spanjaarde het eers van Mexiko geleer
tydens die Juan de Grijalva-ekspedisie van 1518.
Die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk het in Februarie 1519 begin,
toe Hernan Cortés by die hawe van Vreacruz aangekom het.
Nadat hy beheer oor daardie stad oorgeneem het, het hy na die Asteekse hoofstad getrek.
In sy soeke na goud en ander rykdom,
besluit Cortés om die Asteekse ryk binne te val en te verower.
Die gebied het deel geword van die Spaanse Ryk
onder die naam van Nieu-Spanje in 1535.
Baie van die identiteit, tradisies en argitektuur van Mexiko
ontwikkel gedurende die 286-jarige koloniale tydperk.
Cortés het toe die gebied gekoloniseer en dit Nueva España, Nieu-Spanje, genoem.
Teen 1574 het Spanje `n groot deel van die Arteekse ryk beheer
en het die meeste van die inheemse bevolking verslaaf.
Erger nog, die siekte wat deur die Spanjaarde in die samelewing ingebring is
het die inheemse bevolking van Nueva España verwoes,
na raming 24 miljoen mense doodgemaak het
tussen 1521 em 1605.
As gevolg van sy handelsbande met Asië,
die weste van die Amerika, Afrika en Europa
en die diepgaande effek van nuwe wêreld silwer,
Sentraal-Mexiko was een van die eerste streke
in `n geglobaliseerde ekonomie geïnkorporeer te word.
Om by die kruispad van handel, mense en kulture te wees,
Mexiko-stad is die Eerste Wêreldstad genoem.
Die Katolieke kerk se invloed is in die streek gevoel
toe sendelinge in 1523 begin aankom het.
Die sendelinge het baie kloosters gebou
en het miljoene mense tot Katolisisme bekeer.
Bekommerd oor die Katolieke kerk se steeds groeiende mag,
Koning Carlos lll van Spanje het die Jesuïete uit Nueva España verdryf
in die laat 1700's.
Geïnspireer deur die Amerikaanse en Franse rewolusies,
Meksikaanse opstand het `n geleentheid gesien in 1808,
soos die koning in Madrid in Spanje geabdikeer het
en is deur oorlog en besetting oorweldig.
Die rebellie het begin as `n idealistiese boere-en mynwerkersbeweging
gelei deur `n plaaslike priester, Miguel Hidalgo y Castilla
wat die Cry of Dolores op die 16de September 1810 uitgereik het.
Die dag word as Onafhanklikheidsdag gevier
Mexiko se kort herstel ná die onafhanklikheidsoorlog
is gou weer deur die burgerootloë kortgeknip
en institusionele onstabiliteit van die 1850's
wat geduur het totdat die regering van Porfirio Diaz toestande weer ingestel het
wat die weg gebaan het vir ekonomiese groei.
Agustin de Iturbide het grondwetlike keiser geword
van die eerste Mexikaanse Ryk in 1822.
ñ Opstand teen hom het die Verenigde Mexikaanse State gevestig.
Later word ñ Republikeinse Grondwet opgestel
en Guadalupe Victoria het die eerste president geword
van die pasgebore land.
Gedurende hierdie tyd het mense gesukkel om belasting betalings na te kom
en het die sentrale regering se optrede gegrief
in die invordering van doeane as gevolg van beperkte handel.
Die Verenigde State se anneksasie van die Republiek van Texas
en daaropvolgende Amerikaanse militêre inval
na grondgebied wat deel van Coahuila was
die Mexikaans-Amerikaanse oorlog aangehits.
Die oorlog is in 1848 besleg deur die verdrag van Guadalupe Hidalgo.
Mexiko is gedwing om meer as een derde van sy grond aan die VSA af te staan
insluitend Alta California, New Mexiko en die gebied wat deur Texas geeïs word.
In die 1860's is Mexiko deur Frankryk beset
wat die tweede Mexikaanse Ryk gevestig het
onder die bewind van Habsburgse aartshertog Ferdinand Maximilian van Oostenryk
met die ondersteuning van die Rooms-Katolieke geestelikes
en die konserwatiewes.
Frankryk het nooit ñ wins in Mexiko gemaak nie
en sy Mexikaanse ekspedisie het al hoe meer ongewild geword.
Uiteindelik, in die lente van 1865, nadat die Amerikaanse burgeroorlog verby was,
het die VSA die onttrekking van Franse troepe uit Mexiko geëis.
Porfirio Diaz is in die laat 19de eeu tot die 29ste president verkies
die tydperk bekend as die Porfiriato is gekenmerk
deur ekonomiese stabiliteit en groei,
beduidende buitelandse investering en invloed.
Die Mexikaanse Rewolusie het begin
toe Madero die Plan van San Luis Potosi uitgereik het
en oorlog verklaar teen die Diaz-regime.
Teen 1911 word Diaz gedwing om opsy te tree
en Madero is tot president verkies
maar konflik en geweld het vir die grootste deel van die volgende dekade voortgeduur
Die Tweede Wêreldoorlog het die nasies se ontwikkeling verder gestimuleer
deur die ontwikkeling van paaie, die bou van fabrieke
en die vestiging van besproeiingstelsels.
Tot in die 80's het Mexiko ñ arm land gebly
maar aansienlike ekonomiese groei beleef
wat sommige historici The Mexican Miracle noem
In onlangse jare, die Mexikaanse ekonomie
het ñ ongekende makro-ekonomiese stabiliteit gehad.
Sy ekonomie het geïtegreer met dié van die VSA en ook Kanada
na die Noord-Amerikaanse Vryhandelsooreenkoms.
Dankie dat jy gekyk het.
Teken asseblief in op ons kanaal vir die nuwe video's wat daagliks
opgedateer word.