Antik Yunan'dan 20. yüzyıla,
Aristo, Sigmund Freud gibi sayısız alim
aynı şeyi araştırıyordu:
yılan balığı testisleri.
Tatlı su yılan balıkları veya Anguilla Anguillalar Avrupa ırmaklarında bulunur,
fakat henüz hiç kimse onları çiftleşirken görmedi.
Sayısız tahlillerin aksine,
hiçbir araştırmacı yılan balığı yumurtası veya üreme organlarını görebilmiş değil.
Bilgi yoksunluğundan doğa bilimciler yılan balığı kökeni için hikayeler önermiştir.
Aristo, yılan balıklarının birdenbire çamurdan çıktıklarını öne sürmüştür.
Büyük Pliny, yılan balıklarının kendilerini kayalara sürttüklerini
ve bunun sonucunda oluşan kırıntıların hayat kazandığını söylemiştir.
Yılan balıklarının çatılarda yumurtalarından çıktıkları,
diğer balıkların yüzgeçlerinde yaşadıkları ve hatta böceklerden çıktıkları söylenir.
Fakat yılan balığı üremesinin gerçek hikayesini hayal etmek çok daha zor.
Bu çetin sırrı çözmek için
alimler yüzyılların araştırmasını yeniden düşünmek zorunda kalacaklardır.
Bugün, tatlı su yılan balıklarının beş aşamalı yaşam döngüsü olduğunu biliyoruz:
saydam larvalar, minik cam yılan balıkları, yetişkin yavrular,
büyük sarı yılan balıkları ve yetişkin gümüş yılan balıkları.
Bu aşamalar arasındaki ciddi değişiklikler göz önüne alındığında
her birinin farklı canlılar olduğunu düşünebilirsiniz.
Aslında bu tam da Avrupalı doğa bilimcilerin düşündüğü şeydi.
Araştırmacılar saydam ve cam yılan balıklarının farkındaydı
fakat kimse onların nehrin yüzlerce kilometre yukarısında yaşayan
yetişkin yavrular ve büyük sarı yılan balıklarıyla ilgili olduğunu düşünmemişti.
İşleri daha da karıştıran, yılan balıkları hemen cinsel organ geliştirmez.
Avrupa ırmaklarındaki vakitlerinin tümünde
yetişkinlik döneminde oluyorlar.
Peki yılan balıkları ne zaman çiftleşir ve bunu nerede yaparlar?
İsimlerinin aksine, tatlı su yılan balıklarının ömrü aslında
Bermuda Üçgeni'nin tuzlu sularında başlar.
Yıllık kasırga sezonunun tepe noktasında
üç milimetrelik binlerce yılan balığı larvası
Sargasso Denizi'nden sürüklenir.
Buradan, yılan balıklarının 40 milyon yıl önce bu rotalarını oluşturduklarında
daha yakında olan Kuzey Amerika ve Avrupa kıtalarına doğru
göç yollarını takip ederler.
Devam eden 300 gün boyunca Anguilla Anguilla larvaları okyanus akıntılarında
Avrupa sahillerinde 6.500 km boyunca sürüklenirler.
Bu, bilinen en uzun deniz göçlerinden biridir.
Göçlerinin sonuna geldiklerinde yaklaşık 45 mm kadar büyümüş olurlar
ve yarı transparan cam yılan balıklarına dönüşürler.
Değişen yalnızca görünüşleri değildir.
Çoğu balık tuzlu sahillere girdiğinde
hücreleri tatlı su ile ölümcül bir şekilde şişer.
Ama cam yılan balıkları sahile ulaştıklarında,
böbrekleri daha fazla tuzu kaldırmaya adapte olur
ve kanlarındaki tuz miktarını devam ettirirler.
Bu yeni tatlı sudaki yavrular dere ve ırmaklara göç ederler,
bazen engeller veya yırtıcı hayvanlardan kurtulmak için üst üste yığılırlar.
Bu hareketi nehrin akış yönüne doğru yapanlar opak yavrulara dönüşür.
Nihayet avlanma alanlarına ulaştıklarında
yavrular, ağızlarına sığdırabildikleri her şeyi yemeye başlar.
Bu hem etçil hem otçul canlılar, beslenmeleriyle orantılı olarak büyürler
ve bir sonraki on yıl içerisinde daha büyük sarı yılan balıklarına dönüşürler.
Bu evrede yaklaşık 80 cm kadar büyürler
ve sonunda cinsel organ geliştirirler.
Fakat yılan balığının yaşam döngüsündeki son evre ve çoğalmalarının sırrı
gizemli kalmaya devam eder.
1896'da araştırmacılar, saydam yavruları yılan balığı larvaları olarak tanımladı
ve Avrupa'ya Atlantik'ten geldikleri sonucuna vardılar.
Fakat bu gizemli yavrulama yerini bulmak için
birinin 30 mm'den daha küçük olan larvalar üzerine
akla gelmeyecek bir okyanus araştırması yapması gerekirdi.
Enter Johannes Schmidt.
Gelecek 18 yıl içinde bu Danimarkalı okyanus bilimci
dört kıtanın kıyılarında ağ atarak
minik saydam yavrulardan çok büyük miktarda yakaladı.
Son olarak 1921'de şimdiye kadarki en küçük larvayı
Sargasso Denizi'nin güney kıyısında buldu.
Gidiş gelişli bir göç yaptıkları bilgisinin aksine,
bilim adamları hala ne doğada çiftleşmeye
ne de tek bir yılan balığı yumurtasına rastladılar.
Önde gelen teoriler, yılan balıklarının
telaşlı bir dış döllenme ile çoğaldıklarını öneriyor
serbest yüzen yumurtaları sperm bulutları bu şekilde döllüyor.
Fakat Sargasso Denizi'nin güçlü akıntıları ve karmaşık yosunları
bu teoriyi onaylamayı zorlaştırıyor.
Araştırmacılar nereye bakacaklarını bile bilmiyorlar
çünkü gidiş dönüşlü göçleri esnasında
başarılı bir şekilde yılan balıklarını izlemeleri gerekiyor.
Bu zorluklar aşılana kadar
yılan balıklarının eski sırrı ellerimizden kayıp gitmeye devam edecek.