Tekrar hoş geldiniz.
Bu videoda elimizde bir reaksiyon var,
reaksiyonda bir mol metanla oksijen tepkimeye girer
1 mol karbondioksit ve 2 mol su oluşur.
-
Peki bu reaksiyon kendiliğinden mi gerçekleşti?
İşte bunun cevabını arıyoruz.
Son videodan öğrendiğimize göre bu soruyu yanıtlamak
için Gibbs serbest enerjisinden ya da Gibbs serbest
enerjisindeki değişimden yararlanmalıyız.
Gibbs serbest enerjisi, reaksiyonun entalpisi eksi
reaksiyonun gerçekleştiği sıcaklık çarpı
entropideki değişime eşittir.
Gibbs serbest enerjisi sıfırdan küçükse
reaksiyon kendiliğinden gerçekleşmiştir.
Soruyu çözebilmeniz için biraz ipucu verdim
Bu tepkime için entalpi değişimini hesapladım
ve buraya yazdım.
Bunun nasıl hesaplandığını biliyor olmalısınız çünkü
birkaç video önce öğrenmiştik.
İlk önce ürünlerin oluşma ısılarını bulun.
-
Daha sonra suyun oluşum ısısını 2 ile çarpın
çünkü 2 mol su oluştu.
Bütün ürünlerin oluşum ısısını toplayın
ve bu toplamdan tepkimeye girenlerin
oluşum ısıları toplamını çıkarın.
Oksijenin oluşum ısısı sıfırdır, yukarıda bahsettiğim
işlemleri yaptığımızda entalpi değişimi
890.3 kilojoule olur.
Entalpi negatif çıktı,o zaman bu bir egzotermik reaksiyondur.
Yani sol tarafta giren enerji miktarı
sağda çıkani enerjiden daha azdır.
Bu yüzden dışarıya bir miktar enerji verilir.
Bu tarafa pozitif bir enerji eklemeliyim.
Dışarıya bir miktar pozitif enerji verilecek, bunu yazayım.
Egzotermik olmasının nedeni budur.
Ama bizim sorumuz reaksiyon kendiliğinden mi değil mi?
Bunu bulabilmek için entropi değişimine de
bakmamız gerek.
-
Her molekülün standart molar entropisine bakmak
entropi değişimini yani delta S'i hesaplamak için
yardımcı olacaktır.
Kalemin rengini değiştiriyorum.
-
Standart molar entropiyi göstermek için
buraya ufak bir işaret koymamız gerekli bu arada standart demek
reaksiyonun 298 derece Kelvinde gerçekleşmesidir.
Derece Kelvin yanlış bir ifade oldu.
Sadece 298 Kelvin demeliydim, sıcaklık Kelvin cinsinden ise
derece dememize gerek yok.
298 Kelvin 25 santigrad dereceye eşittir
bu da oda sıcaklığıdır.
Standart sıcaklık olarak düşünülmesinin nedeni budur.
Metanın oda sıcaklığında standart entropisi
bu sayıya eşit.
186 joule bölü kelvin mol.
Yani elimizde 1 mol metan varsa entropisi 186 joule
bölü kelvin moldür.
2 mol ise 2 ile çarpmam gerekir.
3 molse 3 le çarpmalıyız.
Reaksiyonun toplam enerji değişimi
ürünlerin standart entropilerinden girenlerin standart
entropisi çıkarılarak bulunur.
Tıpkı entalpiyi hesapladığımız gibi.
Ürünlere bakarsak karbondioksitin entropisi 213.6
artı bir de 2 mol suyun entropisi var.
Bir mol suyun entropisi 69.9 ama 70 alalım
2 ile çarparsak iki mol suyun entropisini buluruz.
Ürünlerin entopisini bulduğumuza göre şimdi
girenlerin entopisini de bulup çıkaralım.
1 mol metanın entropisi 186 imiş artı iki çarpı 205 bu da oksijenden gelen entropi.
Şöyle bir göz atarsak bu sayı buna yakın sayılır
ama buradaki sayı diğerinden epey büyük.
Bu sıvı halde suyun entropisi.
-
Ve gaz haldeki oksijenin entropisinden daha az.
Bu önemli.
Çünkü sıvılar gazlara göre çok daha az şekil oluşturur.
Gazlar odanın her yerine dağılıp yayılabilirken,
sıvılar konuldukları kabın dbine doğru inerler.
Doğal olarak gazların entropisi sıvılardan daha fazladır.
-
Reaksiyona göz atınca ürünlerin girenlerden daha az
entropiye sahip olduğunu görebilirsiniz.
Yni delta S muhtemelen negatif olacak.
Hadi hesaplayıp görelim.
Sağ tarafta 213.6 artı 140 vardı değil mi?
-
213.6 artı 140 353.6 ya eşittir.
Bu taraf 353.6 imiş.
Bu sayıdan 186 artı, 2 çarpı 205 i çıkarmalıyım.
-
353.6 eksi 596 yı hesaplayalım.
Cevap -242.4 olur.
-
Delta S -243.4 joule bölü kelvin moldür.
-
Yani baya entropi kaybettik.
Ama reaksiyonun daha düzenli hale geldiğini söyleyebilirsiniz.
Evet bu doğru, en başta elimizde bir sürü gaz vardı.
2 mol oksijen gazı ve 1 mol de metan gazı.
-
Ürünler de 3 mol fakat oluşan 2 mol su sıvıdır.
-
Entropi kaybının nedeni tam da budur.
Sıvıların alabileceği şekil sayısının daha az
olduğunu söylemiştik.
Şimdi reaksiyon kendiliğinden mi buna bakalım.
Delta G yi bulmak için Delta H yi hesaplamıştık.
Dışarı enerji verdiğimiz için eksi 890 olarak bulduk.
Küsüratları atıyorum.
Yaklaşık bir değer bulabiliriz.
Şimdi Delta H den sıcaklık çarpı Delta S'i çıkaralım.
Sıcaklığın oda sıcaklığı yani 298 derece kelvin
olduğunu söylemişitk.
Pardon derece yok sadece 298 Kelvin.
Derece Kelvin dememeliydim bu alışkanlığımdan
kurtulsam iyi olacak.
25 santigrad derece çarpı entropideki değişim.
Entropi değişimi de negatif olmalı.
Bunu da -242 kabul edelim.
-
Bu noktada dikkatli olmalısınız.
Bu kilojoule cinsinden yazılmışken
bu joule olarak hesaplanmış.
Daha önce yazdığımız her şeyi kilojoule cinsinden
bulup yazalım.
-
Bu da 0.242 kilojoule bölü kelvindir.
-
Gibbs serbest enerjisine bakacak olursak;
-890 kilojule eksi 298 joule çarpı eksi 0.242
ve eksinin eksiyle çarpımı pozitif olacaktır.
Entropi kısmı gibbs free enerjisine pozitif
bir katkıda blunur.
Bildiğiniz gibi tepkime kendiliğinden gerçekleşmişse gibbs
serbest enerjisinin sıfırdan küçük olması gerekir yukarıda bahsettiğim pozitif katkı bu durumu olumsuz etkiler.
Şimdi entalpinin bu olumsuz durumun nasıl üstesinden
geldiğini görelim.
Hatırlarsanız reaksiyon egzotermik olduğu için entalpi negatifti,
formülün entropi kısmından pozitif bir katkı olsa da bu küçük
bir sayıdır çünkü kesirli bir sayıyla çarpılmış ve bu yüzden
entalpinin negatif değeri ağır basar.
Hadi hesaplayalım.
Entropi değişimi 298 çarpı sıcaklık dersek
sonuç 72 olur.
Eksi çarpı eksi olduğundan pozitif olacağını daha önce
belirtmiştim evet sonuç artı 72.2 .
Bu standart sıcaklıkta bulduğumuz formüldeki entropi kısmı.
Bütün formülü ele alırsak,
bir de entalpi terimi vardı.
Entalpi terimi negatif ve pozitif terim yani
sıcaklık çarpı entropideki değişimine ağır basıyor
-
Evet bu arkadaş galip gelir.
Her ne kadar entropi kaybetsek de kendiliğinden gerçekleşebilmek
için dışarıya çok fazla enerji verir.
İşte bu gibbs serbest enerjisinin 0 dan küçük olmasının
ve kendiliğinden gerçekleşmesinin nedenidir.
Gördüğünüz gibi Gibbs serbest enerjisi problemleri
pek de zor değil.
Sadece değerleri düzgünce bulmanız gerekli.
Bu değerler kimi zaman verilir verilmese dahi örneğin
entalpi değişiminin nasıl hesaplanacağını bliyorsunuz
Yapacağınız şey sadece ürünlerin oluşum ısısından
girenlerin oluşum ısısını çıkarmaktır tabi bunu yaparken
bileşenlerin katsayılarını unutmamak gerekir.
Entropi değişimini hesaplamak için de aynı yolu izlemelisiniz.
-
Öncelikle bileşenlerin standart molar entropilerini bilmeniz
gerekir daha sonra katsayıları dikkate alarak ürünlerin standart
molar entropisinden girenlerin standart molar entropisini çıkarmalısınız .
Böylece genel hatlarıyla Gibbs serbest enerjisini bulursunuz.
Bu örnekte gibbs serbest enerjisi negatif çıktı.
Şimdi farz edelim ki tepkime çok yüksek
bir sıcaklıkta meydana gelsin.
Mesela güneşin yüzeyi gibi sıcaklık 298 yerine 2000
kelvin ya da 4000 gibi çok çok fazla olsun.
-
Şimdi sonuç daha farklı olur.
Sıcaklığın 40000 kelvin olduğunu varsayarsak
entropi teriminde ani bir değişim yaşanır .
-
Burada pozitif terim daha ağır basar ve belki de
çok çok yüksek bir sıcaklıkta reaksiyon kendiliğinden gerçekleşmez.
-
Diğer bir ifadeyle,
reaksiyonda dışarıya ısı verilmesinin pek önemi yok
çünkü dışarısı fazlasıyla ısı ve kinetik enerjiye sahip.
-
Sıcaklık yeteri kadar yüksekse bu reaksiyon
kendiliğinden olmaz çünkü entropi terimi galip gelir.
-
Bu videoda, size gibbs serbest enerjisini hesaplamanın
zor olmadığını göstermek istedim.
İnternetten farklı tepkime örnekleri bulup kendiliğinden mi
gerçekleşiyor hesaplayabilir pratik yapabilirsiniz.
Görüşmek üzere.