Birleşik Devletler'de ve Latin Amerika'da birçok insan
Chiristopher Columbus'un yolculuğunun yıl dönümünü kutlayarak büyümüştür,
fakat o iki dünyayı bir araya getiren gözükara bir kaşif miydi
yoksa sömürgeciliği ve köleliği getiren acımasız bir sömürgeci miydi?
Amerka'yı gerçekten de keşfetti mi?
Tarihle karşı karşıya gelen Christopher Columbus'u kürsüye çıkarma vakti geldi.
"Sessizlik, sessizlik.
Bir dakika, bugün işte olmam gerekiyor muydu ki?"
(Öksürük)
"Evet, Sayın Hakim.
1792'den beri Columbus Günü, gerçek yıl dönümü olan 12 Ekim'de
Birleşik Devletler'in birçok yerinde kutlanıldı.
1934'de resmi bayram ilan edildiyse de
ayrı devletler buna riayet etmek zorunda değiller.
Sadece 23 devlet kamu hizmetlerini kapatıyor
ve çoğu devlet bunu tamamen geride bırakıyor."
(Öksürük)
"Ne yazık.
70'lerde insanların üç gün güzelce hafta sonları olsun diye
Ekim'in ikinci pazartesisine bile taşıdık,
ama sanırım siz millet kutlamalardan nefret ediyorsunuz."
"Ah, yine neyi kutluyoruz?"
"Hadi ama, Sayın Hakim, bunu hepimiz okulda öğrendik.
Christopher Columbus, Hindistan'a giden daha iyi bir ticaret rotası bulmak adına,
karadan Doğu'ya doğru değil Batı'dan gemiyle dünyanın etrafından dolanarak
onu göreve göndermesi için İspanya Kralını ikna etti.
Herkes bunun çılgınca olduğunu söyledi çünkü hala dünyayı düz zannediyorlardı
ama o doğrusunu biliyordu.
1492'de okyanusun maviliklerine açıldı,
Hindistan'dan daha iyi bir şey buldu:
Tamamen yeni bir kıta."
"Zırvalık.
Öncelikle eğitimli insanlar Aristo'dan beri dünyanın yuvarlak olduğunu biliyor.
İkincisi, Columbus hiçbir şey keşfetmedi.
İnsanlar orada bin yıllardır yaşıyordu.
Ziyaret eden ilk Avrupalı bile değil.
İskandinavlar Newfoundland'e neredeyse 500 yıl önce yerleşti."
"Hadi canım, peki neden hepimiz o inek miğferlerini takmıyoruz?"
"Aslında, onlar da giymiyorlardı."
(Öksürük)
"Birkaç Viking'in bir zamanlar ne yaptığı kimin umurunda?
O yerleşkeler yerinde kalmadı ama Columbus'unki kaldı.
Avrupa'ya getirdiği haberler çok uzaklara yayıldı,
ardından gelen kaşiflere ve göçmenlere ilham oldu.
O olmasaydı, bugün hiçbirimiz burada olmazdık."
"Ve onun yüzünden milyonlarca Amerikan Yerlisi bugün burada değil.
Columbus bulduğu kolonilerle ne yaptı, biliyor musun?
İlk karşılaştığı yerlileri tutsak aldı ve günlüğüne
onlara hükmedip köleleştirmenin ne kadar kolay olabileceğini yazdı."
"Ah, hadi ama. O zamanlar herkes birbiriyle savaşıyordu.
Yerliler, Columbus'a diğer kabilelerin
baskın yapıp esirler aldıklarını söylemedi mi?"
"Evet, ama kabilesel savaş tek tük ve kısıtlıydı.
Kesinlikle nüfusun %90'ını silip süpürmedi."
"Hmm. Columbus'u kutlamak senin için neden bu kadar önemli ki?
"Sayın Hakim, Columbus'un yolculuğu Avrupa'da mücadele eden insanların
ilham kaynağıydı, özgürlüğü ve yeni başlangıçları simgeliyor.
Onun keşfi büyüklerimize ve atalarımıza buraya gelme
ve çocukları için daha iyi bir yaşam kurma şansı tanıdı.
Ülkemizin göçmenlerin mücadeleleri üzerine kurulu olduğunu hatırlatmak için
bir kahramanı hak etmiyor muyuz?"
"Peki ya neredeyse tamamen yok edilmiş, tecrite zorlanmış,
soydaşları hala yoksulluk ve ayrımcılıktan muzdarip
Amerika Yerlilerinin çabaları ne olacak?
Bu kadar acıya sebep olmuş bir adamı nasıl kahraman ilan edeceksin?"
"Tarih bu. 15. yy'daki bir adımı modern standartlara göre yargılayamazsın.
O zamanlar insanlar Hristiyanlığı ve uygarlığı tüm dünyaya yaymayı
ahlaki bir görev olarak görüyormuş."
"Aslında, eski standartlara göre de oldukça kötüydü.
Hispanyola'yı yönetirken yeterince altın getirmeyen yerlilere
işkence edip sakat bıraktı
ve 9 yaşındaki kız çocuklarını seks köleliğine sattı.
Yönettiği diğer sömürgelere karşı da
öyle zalimdi ki yetkileri alınıp hapse atıldı.
Misyoner Bartolomé de las Casas adayı ziyarete geldiğinde:
'1494'ten 1508'e kadar 3.000.000'dan fazla insan
savaş, kölelik ve mayından mahvoldu.
Gelecek nesillerden kim buna inanacak?" diye yazdı.
"Bu sayılara pek inanamadım."
"Söylesene, bayramın kutlanması için başka yollar yok mu?"
"Bazı Latin Amerika ülkelerinde
aynı tarihi Día de la Raza gibi farklı isimlerle kutluyorlar.
Bu yerlerde daha çok sömürge döneminden sağ çıkmış
yerli ve karma kültürler kutlanıyor.
ABD'de bazı yerler de bayramı, Amerika Yerlileri Günü
ya da Yerli Halklar Günü olarak yeniden adlandırdı
ve kutlamaları da ona göre değiştirdi."
"Peki, eğer sorun varsa neden sadece ismi değiştirmediler?"
"Çünkü bu bir gelenek.
Sıradan insanlar kahramanlara ve kuruluş mitlerine ihtiyaç duyar.
Böyle ciddi araştırmalara dalmadan,
yüzyıl boyunca yaptığımız gibi kutlamaya devam edemez miyiz?
Kimsenin gerçekten soykırımı kutladığı yok."
"Gelenekler değişir ve onları yaşatma biçimimiz,
değerlerimiz hakkında çok şey ifade eder."
"Peki, görünüşe göre yorgun hakimlere izin günü vermek bu değerlerden değil."
Gelenekler ve bayramlar tüm kültürler için önemlidir
ama bir dönemdeki kahraman, tarihi bilgimiz genişledikçe
ve değerlerimiz geliştikçe gelecek dönemin haini olabilir.
Bu geleneklerin bugün ne ifade etmesi gerektiğine karar vermek
tarihi yargılamanın büyük bir kısmıdır.