کە تەمەنم ١١ ساڵان بوو،
بیرمە لە خەو هەستام بە دەنگی پێکەنینێک کە ماڵەکەی پڕکرد بوو.
باوکم بوو کە گوێی لە هەواڵەکانی BBC گرت بوو
لە رادیۆ رەساسیە بچوکەکەی.
زەردەخەنەیەکی گەورە لەسەر دەموچاوی بوو کە ئەو کات نائاسایی بوو،
چونکە زۆربەی کاتەکان هەواڵەکان نائومێدیان دەکرد.
باوکم هاواری کرد: تاڵیبان رۆشتن!
نەمزانی ئەوە واتای چی دەگەیەنێت،
بەڵام لەوە تێگەشتم کە باوکم بەراستی دڵخۆش بوو.
پێی وتم: ئێستا دەتوانیت بچیتە قوتابخانەیەکی راستەقینەوە.
ئەو رۆژەم هەرگیز لە یاد ناچێت.
قوتابخانەیەکی راستەقینە.
تەمەنم شەش ساڵان بوو کە تاڵیبان ئەفغانستانی داگیر کرد
و قوتابخانەی لە کچان قەدەغە کرد.
بۆیە لە ماوەی پێنج ساڵی دواتردا، وەکو کوڕێک جلوبەرگم دەپۆشی
تاوەکو پاسەوانی خوشکە گەورەکەم بم لە کاتی چوونی بۆ قوتابخانەیەکی نهێنی
چونکە چیتر بۆی نەبوو بەتەنها بچێتە دەرەوە
ئەوە تاکە رێگە بوو تاوەکو هەردووکمان بخوێنین.
هەموو رۆژێک، رێگەیەکی جیاوازمان دەگرتە بەر
تاوەکو کەس گومان نەکات کە ئێمە بۆ کوێ دەچین.
کتێبەکانمان لە عەلاگەی سەوزەدا هەڵدەگرت
تاوەکو وەها دەربکەوێت کە تەنها بۆ بازاڕی هاتووینەتە دەر.
قوتابخانەکە لە ماڵێکدا بوو،
زیاتر لە ١٠٠ خوێندکار پێکەوە لە یەک ژووری بچووکدا بووین.
لە زستاندا خۆش بوو، بەڵآم لە هاویندا زۆر گەرم بوو.
دەمانزانی بەم کارە ژیانمان دەخەینە مەترسییەوە
مامۆستاکە، خوێندکارەکان، و دایک و باوکمان.
هەندێ جار، لە پڕ قوتابخانەکەمان دادەخرا
بۆ ماوەی هەفتەیەک چونکە تاڵیبان گومانیان هەبوو.
هەمیشە لە خۆمان دەپرسی ئایا ئەوان دەربارەی ئێمە چی دەزانن.
ئایا ئێمە چاودێری دەکرێین؟
ئایا دەزانن لە کوێ دەژین؟
ئێمە ترسا بووین.
بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەر دەمانویست بچینەوە قوتابخانە.
من بەبەخت بووم کە لە خێزانێکدا گەورە بووم
کە خوێندن بەهادار بوو، و کچانیش رێزلێگیراو بوون.
باپیرم پیاوێکی ناوازە بوو لە سەردەمی خۆیدا.
پیاوێکی سەربەخۆی ملکەچنەکەری ناوچەیەکی دوورەدەستی ئەفغانستان.
سوور بوو لەوەی کچەکەی، کە دایکی منە، بچێتە قوتابخانە
هەر لەبەر ئەوەش باوکی پەیوەندییەکانی لەگەڵی پچڕاند.
و دایکە خوێندەوارەکەم بوو بە مامۆستا.
ئەوە خۆیەتی.
دوو ساڵ پێش ئێستا خانەنشین بوو، تەنها بۆ ئەوەی
ماڵەکەمان بکات بە قوتابخانە بۆ کچان و ئافرەتانی گەڕەکەکەمان.
و باوکیشم... ئەوە خۆیەتی...
یەکەمین کەسی خێزانەکەی بوو کە بخرێتە بەر خوێندن.
هیچ گومان لەوەدا نەبوو کە منداڵەکانی
بچنە بەر خوێندن، بە کچەکانیشییەوە،
سەرەڕای هەبوونی تاڵیبان، سەرەڕای هەموو مەترسییەکان.
لای ئەو نەچوونی منداڵەکانی بۆ قوتابخانە مەترسیدارتر بوو.
لە ماوی دەسەڵاتی تاڵیباندا، لە بیرمە
هەندێ کات هەبوو کە زۆر بێزار دەبووم لەو ژیانەی تێیدا بووین
کە هەمیشە ترسا بووین و داهاتوویەکی روونمان نەدەبینی.
هەندێ جار دەمویست کۆڵ بدەم،
بەڵام باوکم،
پێی دەگووتم،
گوێ بگرە کچەکەم،
دەکرێت هەموو شتێکت لە دەست بدەیت لە ژیاندا.
دەکرێت پارەت لێ بدزرێت، یاخود ناچار بکرێیت ماڵەکەت بەجێ بهێڵیت لە کاتی جەنگدا.
بەڵام تاکە شت کە بۆ هەمیشە لەگەڵت دەمێنێتەوە
ئەوەیە کە لێرەدایە.
و ئەگەر پێویست بکات کە خوێنمان بفڕۆشین بۆ پێدانی تێچووی قوتابخانەکەت،
ئەوا دەیکەین.
کەوایە ئێستاش هەر ناتەوێت بەردەوام بیت؟
ئەمڕۆ من تەمەنم ٢٢ ساڵە.
لە وڵاتێک گەورە بوومە کە دەیان ساڵی جەنگ
بوونەتە هۆی رووخاندنی.
کەمتر لە %٦ی ئافرەتانی هاوتەمەنم توانیویانە دوای خوێندنی ئامادەیی بەردەوام بن،
و ئەگەر خیزانەکەم زۆر پابەند نەبوونایە بە خوێندنەکەمەوە،
منیش یەکێک دەبووم لەوان.
لە جێی ئەوە، ئێستا بە شانازییەوە وەکو دەرچوویەکی کۆلێژی میدڵبێریم راوەستاوم.
(چەپڵە رێزان)
کە گەڕامەوە ئەفغانستان، باپیرم،
ئەو کورەی لە ماڵی باوکی دەرکرا بەهۆی ئەوەی کچەکانی خستەبەر خوێندن،
یەکێک بوو لەوانەی پێش هەموو کەس پیرۆزبایی لێ کردم.
ئەو تەنها بە بڕوانامەی کۆلێژەکەمەوە خۆی هەڵناکێشێت،
بەڵکو ئەوەش کە یەکەم ئافرەت بوومە،
و یەکەم ئافرەتیشم،
کە بە ئۆتۆمبێل بیگەڕێنم بەناو شەقامەکانی کابوڵدا.
(چەپڵە رێزان)
خێزانەکەم بڕوایان پێمە.
خەونی گەورە دەبینم، بەڵام خێزانەکەم لە خۆم زیاتر خەونی گەورەتریان هەیە بۆم.
هەر بۆیە باڵوێزی جیهانی 10x10م.
کە کەمپینێکی جیهانییە بۆ پەروەردەکردنی ئافرەتان.
هەر بۆیە بە هاوبەشی خاوەندارێتی SOLAم کرد.
یەکەم و رەنگە تاکە قوتابخانەی نیشتەجێبوون بێت
تایبەت بە کچان لە ئەفغانستان.
وڵاتێک کە تا ئێستاش مەترسیدارە بۆ کچان کە بچنە قوتابخانە.
ئەوەی سەرسامکەرە ئەوەیە کە لە قوتابخانەکەمدا خوێندکاری وەها دەبینم
کە ئامانجی بەرزیان هەیە و بە دوای هەلدا دەگەڕێن.
و بەخێوکەرەکانیان و باوکیان دەبینم
کە هەر وەکو باوکی من داکۆکیان لێ دەکەن،
ئەمەش سەرەڕای هەبوونی دژایەتییە ورە روخێنەرەکان.
هەر وەکو ئەحمەد، ئەمە ناوێکی خوازراوە،
و ناشتوانم روخساری پیشانتان بدەم،
بەڵام ئەحمەد باوکی یەکێک لە خوێندکارەکانمە.
کەمتر لە مانگێک بەر لە ئێستا، خۆی و کچەکەی
لە رێگە بوون لە قوتابخانەکەوە بەرەو لادێکەی خۆیان،
لە هەوڵیکی کوشتن رزگاریان بوو
بە بۆمبی لاڕێگە بە چەند خولەکێک.
هەر کە گەشتە ماڵەوە، زەنگێکی موبایلی پێگەیشت
دەنگێک هەڕەشەی لێ کرد
کە ئەگەر کچەکەی بنێرێتەوە قوتابخانە،
ئەوا دووبارە هەوڵی کوشتنی دەدەنەوە.
ئەویش پێی گووتن: ئەگەر دەتانەوێت ئێستا بمکوژن،
بەڵام من داهاتووی کچەکەم ناشێوێنم
بەهۆی بیروبۆچونە کۆن و دواکەوتووەکانتانەوە.
ئەو دەرەنجامەی پێی گەشتووم لەسەر ئەفغانستان،
ئەمەش شتێکە زۆرجار لە رۆژئاوادا پشتگوێ خراوە،
کە لە پشتی هەریەک لە ئێمەوە کە سەرکەوتوو دەبین
باوکێک هەیە کە بەهای کچەکەی دەزانێت
و سەرکەوتنی کچەکەی بە سەرکەوتنی خۆی دەزانێت.
ئەمە مانای ئەوە نییە کە دایکەکانمان کلیلی سەرکەوتنی ئێمە نین.
لە راستیدا، زۆرجار ئەوان گفتوگۆکەر و قایلپێکەری سەرەکین
بۆ دابینکردنی داهاتوویەکی پرشنگ بۆ کچەکانیان،
بەڵام لە تێگەشتنی کۆمەڵگەیەکی وەکو ئەفغانستان،
دەبێت پاڵپشتی پیاوانمان بەدەست خستبێت.
لەژێر دەسەڵاتی تاڵیباندا، رێژەی ئەو کچانەی دەچوونە قوتابخانە
یەک دانە بوو لە سەدان کچ...
لە بیرتان بێت، نایاسایی بوو.
بەڵام ئەمڕۆ، زیاتر لە ٣ میلیۆن کچ لە قوتابخانە دەخوێنن لە ئەفغانستان.
(چەپڵە رێزان)
ئەفغانستان زۆر جیاوازە لە ئەمریکا.
ئەمریکییەکان گوڕانکارییەکان بێبەها دەبینن.
دەترسم کە ئەم گۆڕانکارییانە نەمێننەوە
لە دوای رۆشتنی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا.
بەڵام کە دەگەڕێمەوە ئەفغانستان،
کاتێک خوێندکارەکانی نێو قوتابخانەکەم دەبینم
و دایک و باوکیان کە داکۆکیان لێ دەکەن،
کە هانیان دەدەن، داهاتوویەکی گەش دەبینم
و گۆڕانکارییەکی هەمیشەیی.
بۆ من، ئەفغانستان وڵاتی هیوا و ئەگەری بێسنوورە.
و هەموو رۆژێک
کچەکانی SOLA ئەوەم بیر دەخەنەوە.
هەر وەکو من، ئەوانیش خەونی گەورە دەبینن.
سوپاس.
(چەپڵە رێزان)