Jemi në Muzeun e Artit Modern dhe po shikojmë një kolazh shumë të njohur.
Është Objekti i Patitulluar i Jean Arp, ndonjëherë i njohur si "Hans" Arp.,
por njihet gjithmonë si Kolazhi me Katrorë të renditut sipas Ligjit të Rastësisë.
Dhe pikërisht aashtu është.
Është një pjesë letre e hirtë, e konstruktuar.
Ka disa katrorë me ngjyrë kremi dhe disa me ngjyrë xhinsesh, të cilat janë ndarë në këto forma.
Dhe pastaj janë përhapur në spërfaqe.
Ajo që më bën prshtypje ëdhtë se jemi në vitin 1916-17.
Tamam në mes të Luftës së Parë Botërore.
Tamam në mes të fundit të Luftës së Parë Botërore.
Por ajo që më bën përshtypje është se sa shumë kemi arritur prej
'Les Demoiselles d'Avignon" e cila është perj vitit 1907.
Dhe sa radikale
ishte DADA. Komplet me vepra abstakte.
Nuk janë renditur me asnjë qëllim artistik.
Vërtetë kishin për qëllim të vepronin shpejt,
dhe të mos kujtonin se cili ishte definicioni i një vepre arti.
Po! Absolutisht!
Sikur hyn në zemrën e asaj
që përmban definicioni historikisht.
Nuk është shprehje e vetvetes, nuk është e qetë.
Nuk është shprehje e të pavetëdijshmes,
ashtu siq do ta deklaronte surrealizmi më vonë.
Pra, në fakt është, në një mënyrë, është ende sfiduese.
Është.
Ne i shikojmë pikturat si një vendim të artistit.
Dhe këtu është hequr dorë prej asaj.
Është si një lloj kundër-arti i vërteë.
Është kundër-art.
Është një shkatërrimi i vërtetë
i thelbit të asaj përmes sëcilës ne kuptojmë
si të deshifrojmë artin.
Ashtu është.
Pra, si ta kuptojmë këtë në
kuptimin e luftës? E përmendët se kjo
ishte në vitet 1916-1917, lufta po përhapet,
është e pashembullt.
Por kjo po bëhet në Cyrih.
Arp ishte njvri prej themeluesve të
lëvizjes së DADA-s në Cyrih.
Zvicra është vend asnjanas.
Dhe thjesh po pyes veten
ku ekziston kjo lidhje mes këtij
agresioni kundër traditave
të artit dhe gjithë kjo dhumë që po përhapej
përtej Europës.
Mendoj se përgjigja që ipet zakonisht
për këtë ishte theksimi i arsyes,
dhe arsyeja njerëzore ishte pjesë e kulturës borxheze
e cila kishte krijuar dhunën dhe mos arsyetimit
të Luftës së Parë Botërore.
Por ajo që më bën përshtypje, është se mungesa e arsyes
ka krijuar sipas ligjeve të radstësisë.
Dhe njerëzit po thirreshin për të luftuar
ishin të kontrolluar, duke i dërguar në vinë e luftës.
Ata jetojnë, vddesin, vuajnë.
Të amputohen këmbët, gjymtyrët.
Dhe brenda shumë pak kohe.
Arp duhet ta ketë parë këtë.
Numrin e madh të veteranëve, të cilët u kthyen
nëse ishin të dëmtuar apo i ishin eksozuar gazit, ishin të shpërfytyruar.
Crregullimet nga stresi post-traumatik.
Ishte e jshtëzakonshme,
dhe ata që ktheheshin të pa dëmtuar.
Atëherë çfarë rregulla ka në jetë?
Ku është arsyeja te ajo se çfarë i ndodhë dikujt dhe kujt?
Cilat arsye?
Në fakt përbën absurditetin e këtij objekti
të duket disi më i mençur.
Po.