Dù là bị xích vào bánh xe đang cháy, biến thành nhện,
hay bị đại bàng ăn mất gan,
thần thoại Hy Lạp luôn đầy ắp câu chuyện về những vị thần
đưa ra hình phạt đáng sợ cho những kẻ làm họ nổi giận.
Tuy nhiên, một trong những hình phạt nổi tiếng nhất không phải bởi vì
sự ác độc đáng sợ, mà là sự lặp lại đến phiền toái.
Sisyphus là vị vua đầu tiên của Ephyra, ngày nay là Corinth.
Dù là đấng trị vì sáng suốt, mở mang thành phố,
ông ta là một bạo chúa quyến rũ cháu mình
và giết chết khách thăm để phô trường quyền lực.
Việc vi phạm truyền thống hiếu khách của hắn khiến các vị thần nổi giận.
Nhưng Sisyphus đã có thể tránh được hình phạt
nếu không quá tự đắc.
Rắc rối bắt đầu khi thần Zeus bắt cóc tiên nữ Aegina,
mang nàng đi trong hình dạng của một con đại bàng khổng lồ.
Cha của Aegina, thần sông Asopus, lần theo dấu vết đến Ephyra,
và gặp Sisyphus.
Để đổi lấy việc tạo ra dòng suối trong thành phố,
nhà vua đã chỉ cho Asopus đường Zeus đã đưa nàng tiên đi.
Khi biết được, Zeus tức giận đến mức ra lệnh cho Thanatos, thần Chết
xích Sisyphus dưới điện ngục để ông ta không gây thêm rắc rối nào.
Nhưng Sisyphus nổi tiếng với sự khôn khéo.
Khi sắp bị bắt nhốt,
nhà vua đã lừa Thanatos chỉ mình cách sử dụng những sợi xích
và nhanh chóng xích hắn lại trước khi quay về thế giới loài người.
Thanatos bị xích, loài người không ai chết và thế giới rơi vào hỗn loạn.
Mọi thứ chỉ quay lại bình thường khi thần chiến tranh Ares,
chán nản vì chiến tranh không còn chết chóc, đã thả thần chết.
Sisyphus biết hắn sắp phải trả giá.
Nhưng hắn còn có một kế hoạch.
Trước khi chết, hắn bảo vợ, Merope, ném cơ thể
trước quảng trường công cộng, từ đó, trôi đến bờ dòng sông Styx.
Đến thế giới người chết, Sisyphus gặp Persephone,
nữ thần điện ngục, và than vãn
rằng vợ hắn đã không tôn trọng và không đào một ngôi mộ đàng hoàng.
Persephone đồng ý cho hắn quay lại nhân gian
và trừng phạt Merope, nhưng phải quay về sau khi làm xong.
Dĩ nhiên, Sisyphus đã không giữ lời,
và hai lần lừa gạt các vị thần để thoát chết.
Nhưng không có lần thứ ba,
khi thần truyền tin Hermes lôi Sisyphus đến thần Hades.
Tên vua tưởng hắn thông minh hơn các vị thần,
nhưng Zeus đã trừng phạt hắn.
Hình phạt của Sisyphus rất rõ ràng
- lăn một tảng đá lớn lên đồi.
Nhưng khi gần đến đỉnh, tảng đá sẽ lăn trở xuống,
khiến hắn phải bắt đầu lại
...và cứ thế đến mãi mãi.
Sử gia cho rằng câu chuyện về Sisyphus bắt nguồn từ thần thoại cổ
về mặt trời mọc và lặn, hay các vòng tuần hoàn trong tự nhiên.
Nhưng hình ảnh một người bị kết án làm việc vô ích đến mãi mãi
là ngụ ngôn nổi tiếng về thực trạng của con người.
Trong bài luận kinh điển - Thần thoại Sisyphus,
nhà triết học hiện sinh Albert Camus so sánh hình phạt này
với việc loài người không ngừng tìm kiếm ý nghĩa và sự thật cách vô ích
trong vũ trụ vô nghĩa và thờ ơ.
Thay vì tuyệt vọng, Camus tưởng tượng Sisyphus thách thức số phận
khi xuống đồi để bắt đầu lăn lại hòn đá.
Cũng như kể cả khi những khó khăn trong cuộc sống,
đôi lúc lặp lại và điên rồ,
ta vẫn coi trọng giá trị mà chúng mang lại.