Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε έναν κόσμο όπου οποιαδήποτε στιγμή,
εσείς και όλοι οι γνωστοί σας μπορεί να εξαλειφθείτε χωρίς προειδοποίηση
με το πάτημα ενός κουμπιού.
Αυτή ήταν η πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους κατά την περίοδο των 45 ετών
μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, γνωστή τώρα ως Ψυχρός Πόλεμος.
Καθώς οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση αναμετρούνταν σε παγκόσμιο επίπεδο,
η καθεμία ήξερε ότι η άλλη είχε πυρηνικά όπλα ικανά να την καταστρέψει.
Και η καταστροφή ποτέ δεν πλησίασε πιο κοντά απ' ό, τι εκείνες τις 13 μέρες
της Κρίσης των Πυραύλων της Κούβας.
Το 1961 οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν ανεπιτυχώς
να ανατρέψουν τη νέα κομμουνιστική κυβέρνηση της Κούβας.
Αυτή η αποτυχημένη προσπάθεια ήταν γνωστή ως ο Κόλπος των Χοίρων,
και έπεισε την Κούβα να αναζητήσει βοήθεια από την ΕΣΣΔ.
Ο σοβιετικός πρωθυπουργός Νικίτα Χρουστσόφ ανταποκρίθηκε μετά χαράς
με το να παρατάξει μυστικά πυρηνικούς πυραύλους στην Κούβα,
όχι μόνο για να προστατέψει το νησί αλλά για να αντιμετωπίσει την απειλή
από τους πυραύλους των ΗΠΑ στην Ιταλία και την Τουρκία.
Ώσπου να ανακαλύψουν το σχέδιο οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ,
τα υλικά για τη δημιουργία των πυραύλων ήταν ήδη στη θέση τους.
Σε μια έκτακτη σύσκεψη στις 16 Οκτωβρίου 1962,
στρατιωτικοί σύμβουλοι πίεζαν να βομβαρδιστούν οι βάσεις των πυραύλων
και να γίνει εισβολή στο νησί.
Αλλά ο πρόεδρος Τζον Κένεντι επέλεξε μια πιο προσεκτική προσέγγιση.
Στις 22 Οκτωβρίου ανακοίνωσε ότι το Ναυτικό των ΗΠΑ
θα αναχαίτιζε όλες τις αποστολές υλικού προς την Κούβα.
Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα:
ένας ναυτικός αποκλεισμός θεωρούταν πράξη πολέμου.
Παρόλο που ο πρόεδρος το αποκαλούσε καραντίνα
που δεν εμπόδιζε τις βασικές ανάγκες, οι Σοβιετικοί δεν εκτίμησαν τη διάκριση.
Σε μια οργισμένη επιστολή προς τον Κένεντι ο Χρουστσόφ έγραψε,
«Η παραβίαση της ελευθερίας να χρησιμοποιούμε διεθνή ύδατα
και τον διεθνή εναέριο χώρο είναι μια πράξη επίθεσης
η οποία σπρώχνει την ανθρωπότητα
στην άβυσσο ενός παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου».
Αυτό το κλίμα επικρατούσε τις επόμενες έξι πιο έντονες μέρες του Ψυχρού Πολέμου.
Ενώ οι ΗΠΑ απαιτούσαν την απομάκρυνση των πυραύλων,
η Κούβα και η ΕΣΣΔ επέμεναν ότι ήταν μόνο για άμυνα.
Και καθώς τα όπλα συνέχιζαν να είναι οπλισμένα,
οι ΗΠΑ προετοιμάστηκαν για πιθανή εισβολή.
Στις 27 Οκτωβρίου, ένα κατασκοπευτικό αεροπλάνο
με πιλότο τον Επισμηναγό Ρούντολφ Άντερσεν καταρρίφθηκε από έναν σοβιετικό πύραυλο.
Την ίδια μέρα, ένα πυρηνικό σοβιετικό υποβρύχιο
χτυπήθηκε από μια μικρή βόμβα βυθού από ένα σκάφος του ναυτικού των ΗΠΑ
προσπαθώντας να του στείλει σήμα να αναδυθεί.
Οι διοικητές του υποβρυχίου, πολύ βαθιά για να επικοινωνήσουν με την επιφάνεια
νόμιζαν ότι ξεκίνησε ο πόλεμος
και προετοιμάστηκαν να εκτοξεύσουν μια πυρηνική τορπίλη.
Αυτή η απόφαση έπρεπε να ληφθεί ομόφωνα από τρεις αξιωματικούς.
Ο καπετάνιος και ο πολιτικός αξιωματικός εξουσιοδότησαν την εκτόξευση,
αλλά ο Βασίλι Αρκίποβ, δεύτερος στην ιεραρχία, αρνήθηκε.
Η απόφασή του έσωσε τη μέρα και ίσως τον κόσμο.
Η κρίση όμως δεν τελείωσε.
Για πρώτη φορά στην ιστορία,
ο στρατός των ΗΠΑ τέθηκε στην Κατάσταση DEFCON 2,
την αμυντική ετοιμότητα ένα βήμα πριν τον πυρηνικό πόλεμο.
Με εκατοντάδες πυρηνικούς πυραύλους έτοιμους για εκτόξευση
το μεταφορικό Ρολόι της Αποκάλυψης σταμάτησε ένα λεπτό πριν τα μεσάνυχτα.
Αλλά η διπλωματία συνεχίστηκε.
Στην Ουάσινγκτον, ο γενικός εισαγγελέας Ρόμπερτ Κένεντι
συναντήθηκε μυστικά με τον σοβιετικό πρέσβη Ανατόλι Ντομπρίνιν.
Ύστερα από μια έντονη διαπραγμάτευση, κατέληξαν στην ακόλουθη πρόταση.
Οι ΗΠΑ θα απομάκρυναν τους πυραύλους από την Τουρκία και την Ιταλία
και υπόσχονταν να μην εισβάλλουν στην Κούβα,
ως αντάλλαγμα την αποχώρηση των Ρώσων από την Κούβα,
υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ.
Μόλις τελείωσε η σύσκεψη,
o Nτομπρίνιν τηλεφώνησε στη Μόσχα λέγοντας ότι ο χρόνος είναι καθοριστικός
και δεν πρέπει να χάσουμε την ευκαιρία.
Και στις 9 π.μ. την επόμενη μέρα, έφτασε ένα μήνυμα από τον Χρουστσόφ
ανακοινώνοντας ότι οι σοβιετικοί πύραυλοι θα απομακρύνονταν από την Κούβα.
Η κρίση είχε πλέον τελειώσει.
Eνώ επικρίθηκαν τότε από τις αντίστοιχες κυβερνήσεις τους
επειδή διαπραγματεύτηκαν με τον εχθρό,
η σύγχρονη ιστορική ανάλυση δείχνει μεγάλο θαυμασμό
για την ικανότητα του Κένεντι και του Χρουστσώφ
να λύσουν την κρίση διπλωματικά.
Αλλά το ενοχλητικό μάθημα ήταν ότι ένα μικρό σφάλμα επικοινωνίας,
ή μια απόφαση δευτερολέπτων από έναν διοικητή
μπορεί να ανέτρεπαν όλες τις προσπάθειές τους.
Όπως παραλίγο να γίνει αν δεν ήταν η θαρραλέα επιλογή του Βασίλι Αρκίποβ.
H Κρίση των Πυραύλων της Κούβας αποκάλυψε πόσο επισφαλείς είναι οι πολιτικοί
σε σύγκριση με την τρομακτική δύναμη που μπορούν να εξαπολύσουν.