Goeie môre. Hoe gaan dit?
(Gelag)
Dis fantasties sover, of hoe?
Die hele ding het my stomgeslaan.
Eintlik is ek op pad.
(Gelag)
Daar was drie temas sover,
deur die konferensie, wat relevant is vir waaroor ek wil praat.
Een is die ongelooflike bewyse van menslike kreatiwiteit
in al die aanbiedings
en in al die mense hier.
Net die blote verskeidenheid en omvang daarvan.
Tweedens is ons op ’n plek
waar ons geen idee het wat gaan gebeur nie,
ten opsigte van die toekoms.
Geen idee hoe dinge dalk kan verloop nie.
Ek't ’n belang by opvoedkunde.
Eintlik het ons almal ’n belang by opvoedkunde.
Het julle nie?
Ek vind dit baie interessant.
As jy by ’n ete is,
en jy sê jy werk in opvoedkunde --
eintlik, om die waarheid te sê, is jy nie gereeld by etes nie.
(Gelag)
As jy in opvoedkunde werk, word jy nie genooi nie.
(Gelag)
En jy word nooit teruggenooi nie, snaaks genoeg. Dis vir my vreemd.
Maar as jy is, en jy sê vir iemand,
hulle sê mos: "Wat doen jy vir ’n lewe?"
en jy sê jy werk in opvoedkunde,
kan jy sien hoe hulle verbleek.
Hulle's soos: "Aggenee, hoekom ek?"
(Gelag)
"My een aand uit hierdie hele week."
(Gelag)
Maar as jy iemand vra oor hulle opvoeding, druk hulle jou in ’n hoek vas.
Want dis een van daai dinge wat mense na aan die hart lê, is ek reg?
Soos geloof, en geld en ander dinge.
Ek't ’n groot belang by opvoedkunde en ek dink ons almal het.
Ons't ’n groot persoonlike belang daarby,
deels omdat dit opvoeding is
wat ons in hierdie onbegryplike toekoms moet in neem.
Dink net, kinders wat dié jaar skool begin
tree af in 2065.
Niemand het ’n idee --
t.s.v. al die kennis wat die laaste vier dae hier vertoon is --
hoe die wêreld gaan lyk oor vyf jaar nie.
En tog is ons veronderstel om hulle daarvoor op te voed.
So die onvoorspelbaarheid is ongelooflik.
En die derde deel is dat
ons almal nietemin saamgestem het
oor die werklik buitengewone kapasiteite wat kinders het --
hulle kapasiteite vir innovasie.
Sirena gisteraand was ongelooflik.
Net om te sien wat sy kan doen.
En sy's uitsonderlik, maar ek dink nie
sy's uitsonderlik in die geheel van kindwees nie.
Sy's ’n persoon met ongelooflike toewyding
wat ’n talent gevind het.
Ek voer aan dat alle kinders geweldige talente het.
En ons vermors dit, nogal meedoënloos.
So ek wil praat oor opvoedkunde
en ek wil praat oor kreatiwiteit.
Kreatiwiteit is nou net so belangrik soos geletterheid in opvoeding
en ons moet dit dieselfde status toeken.
(Applous) Dankie.
(Applous)
Dit was dit, terloops.
Baie dankie.
(Gelag)
So, nog 15 minute.
(Gelag)
Wel, ek is gebore... nee.
(Gelag)
Ek't onlangs ’n goeie storie gehoor -- ek vertel dit graag --
van ’n dogtertjie in ’n tekenklas.
Sy was ses, agter in die klas, aan't teken,
en die juffrou het gesê dié kind het omtrent nooit aandag gegee nie,
maar in dié tekenklas het sy.
Die juffrou was gefassineerd.
Sy't haar gaan vra: "Wat teken jy?"
Die kind sê toe: "Ek teken ’n prentjie van God."
Die juffrou sê: "Maar niemand weet hoe God lyk nie."
En die dogtertjie sê toe: "Hulle sal nou-nou."
(Gelag)
Toe my seun vier was in Engeland --
eintlik was eerlikwaar oral vier.
(Gelag)
Strenggesproke, waarookal hy gegaan het, was hy vier daai jaar.
Hy was in die Kersspel. Onthou julle die storie?
(Gelag)
Dit was ’n grote.
Mel Gibson het die opvolg gedoen.
(Gelag)
"Kersspel II."
James was Josef; ons was in ons noppies.
Een van die hoofrolle!
Ons't agente met T-hempde gehad:
"James Robinson IS Josef!" (Gelag)
Hy moes niks sê nie, maar julle weet mos,
wanneer die drie wyse manne inkom?
Hulle bring geskenke: goud, wierook [frankincense] en mirre.
Dit het rêrig gebeur.
Ek dink hulle't net uit beurt uit gegaan,
want ons't die seuntjie later gevra:
"Was jy OK daarmee?" En hy't gesê: "Ja. Was dit dan verkeerd?"
Hulle't net geruil, dis al.
Die drie seuns kom in --
vierjariges met vatdoeke om hulle koppe --
en hulle sit die bokse neer,
en die eerste een sê: "Ek bring vir U goud."
Die tweede een sê: "Ek bring vir U mirre."
En die derde een sê: "Frank sent this." (Gelag)
(Gelag)
Dit alles om te sê: kinders sal ’n kans vat.
As hulle nie weet nie, sal hulle probeer.
Nie waar nie? Hulle's nie bang om verkeerd te wees nie.
Ek bedoel nie dat verkeerd wees en kreatief wees dieselfde is nie.
Maar as jy nie bereid is om verkeerd te wees nie,
sal jy nooit iets oorspronklik uitdink nie --
as jy nie bereid is om verkeerd te wees nie.
Teen die tyd wat hulle groot is, het meeste kinders daai kapasiteit verloor.
Hulle word bang om verkeerd te wees.
En ons bestuur ons maatskappye so.
Ons stigmatiseer foute.
En nou bedryf ons nasionale opvoedingstelsels
waar foute die ergste ding is wat ’n mens kan maak.
En die gevolg is dat
ons mense uit hulle kreatiewe kapasiteite uit opvoed.
Picasso het gesê dat alle kinders gebore kunstenaars is.
Die probleem is om een te bly soos ons grootword.
Ek glo vas: ons groei nie in kreatiwiteit in nie,
ons groei uit dit uit.
Of ons word uit dit uit opgevoed.
So hoekom is dit so?
Ek't tot vyf jaar gelede op Stratford-op-Avon gewoon.
Ons't van Stratford na Los Angeles getrek.
So julle kan julle indink wat ’n seepgladde oorgang dit was.
(Gelag)
Eintlik het ons in Snitterfield gewoon,
net buite Stratford,
en dis waar Shakespeare se pa gebore is.
Is julle getref deur ’n nuwe gedagte? Ek is.
’n Mens dink nie aan Shakespeare as iemand met ’n pa nie.
Want ’n mens dink nie aan Shakespeare as ’n kind nie.
Shakespeare op sewe?
Ek't nooit daaraan gedink nie.
Hy was tog op ’n kol sewe.
In iemand se Engelse klas.
(Gelag)
Hoe irriterend moet dit nie wees nie?
(Gelag)
"Moet harder probeer."
(Gelag)
Word bed toe gestuur deur sy pa, "Klim in die bed, nou!
"Een sit neer daai potlood."
(Gelag)
"En hou op om so te praat."
(Gelag)
"Dit verwar almal."
(Gelag)
In elk geval, ons't getrek van Statford na Los Angeles,
en ek wil net iets sê oor die oorgang.
My seun wou nie kom nie.
Ek't twee kinders. Hy's nou 21; my dogter is 16.
Hy wou nie Los Angeles toe kom nie.
Hy was mal daaroor, maar hy't ’n meisie in Engeland gehad.
Die liefde van sy lewe, Sarah.
Hy't haar al ’n maand geken.
(Gelag)
Maar hulle't al vier herdenkings gevier,
want dis ’n lang tyd as jy 16 is.
Hy was rêrig ontsteld op die vliegtuig,
hy't gesê: "Ek sal nooit weer ’n meisie soos Sarah kry nie."
Ons was nogals opgemaak daaroor, om die waarheid te sê --
(Gelag)
Sy was die hoofrede hoekom ons landuit is.
(Gelag)
Maar iets tref jou wanneer jy Amerika toe trek
en wanneer jy om die wêreld reis:
Elke opvoedingstelsel op aarde het dieselfde hiërargie van vakke.
Elke een.
’n Mens sou dink dis anders, maar nee.
Heel bo is wiskunde en tale,
dan die wysbegeerte, en heel onder is die kunste.
Orals op aarde.
En in min of meer elke stelsel is daar ook ’n hiërargie binne die kunste
Kuns en musiek kry gewoonlik ’n hoër status in skole
as drama en dans.
Daar is nie ’n opvoedingstelsel
wat dans elke dag vir kinders leer
soos ons vir hulle wiskunde leer nie. Hoekom?
Hoekom nie? Ek dink dis nogal belangrik.
Ek dink wiskunde is belangrik, maar dans is ook.
Kinders dans heeltyd as hulle mag, ons almal doen dit.
Ons het almal liggame, of hoe? Het ek ’n vergadering misgeloop?
(Gelag)
Inderwaarheid, wat gebeur is, soos kinders grootword
begin ons hulle geleidelik van die middellyf af boontoe opvoed.
En dan fokus ons op hulle koppe.
En effens na een kant toe.
As jy opvoeding sou besoek, as ’n ruimtewese,
en sê: "Waarvoor is openbare opvoeding?"
dink ek jy sou tot die gevolgtrekking moes kom -- as jy kyk na die uitset,
wie behaal werklik sukses hierdeur,
wie doen alles wat hulle moet,
wie kry al die "brownie points", wie is die wenners --
sou jy tot die gevolgtrekking moes kom dat die hele doel van openbare opvoeding
regoor die wêreld
is om universiteitsprofessors te lewer.
Of hoe?
Hulle is die mense wat bo uitkom.
En ek was een, so vat so.
(Gelag)
En ek hou van universiteitsprofessors, maar julle weet,
ons moet hulle nie as die hoogtepunt
van alle menslike prestasie voorhou nie.
Hulle's net ’n vorm van lewe,
nog ’n vorm van lewe.
Maar hulle's nogal vreemd, en ek sê dit uit toegeneentheid vir hulle.
Daar's iets vreemd omtrent professors in my ervaring --
nie almal van hulle nie, maar tipies, lewe hulle in hul koppe.
Hulle lewe daar bo, en effens na een kant toe.
Hulle's ontliggaam, julle weet, op ’n soortvan letterlike manier.
Hulle sien hul liggame as ’n vervoermiddel vir hul koppe.
(Gelag)
Of hoe?
Dis ’n manier om hul koppe by vergaderings te kry.
(Gelag)
As julle ware bewys soek van buiteliggaamlike ervarings,
besoek ’n residensiële konferensie van senior akademici,
en maak ’n draai by die sokkie op die laaste aand.
(Gelag)
En daar sal julle dit sien.
Volwasse mans en vroue wat ritmeloos wriemel.
(Gelag)
Terwyl hulle wag vir dit om klaar te maak, sodat hulle tuis ’n artikel daaroor kan gaan skryf.
(Gelag)
Ons opvoedingstelsel berus op die idee van akademiese vaardigheid.
En daar's ’n rede daarvoor.
Regoor die wêreld was daar geen openbare opvoedingstelsels
voor die 19de eeu nie.
Hulle't almal tot wording gekom om in die behoeftes van industrialisme te voorsien.
So die hierargie is gewortel in twee idees.
Een, dat die mees nuttige vakke vir werk heel bo is.
So op skool is jy waarskynlik goedgunstiglik van
goed waarvan jy gehou het weggestuur,
op grond daarvan dat jy nooit ’n werk daardeur sou kry nie. Nie waar nie?
Moenie musiek neem nie, jy gaan nie ’n musikant word nie;
moenie kuns neem nie, jy gaan nie ’n kunstenaar word nie.
Goedgunstige advies -- nou, uiters verkeerd.
Die hele wêreld is verswelg in ’n rewolusie.
En die tweede is akademiese vaardigheid,
wat werklik ons idee van intelligensie oorskadu,
omdat die universiteite die stelsel na hul eie beeld ontwerp het.
As ’n mens daaroor dink, die hele stelsel regoor die wêreld
is ’n uitgerekte proses van universiteitstoelating.
En die gevolg is dat baie uiters talentvolle,
briljante, kreatiewe mense dink dat hulle nie is nie,
omdat die ding waarin hulle goed was op skool
nie waardeer is nie, of selfs gestigmatiseer is.
En ek dink nie ons kan bekostig om so voort te gaan nie.
In die volgende 30 jaar, volgens UNESCO,
gaan meer mense wêreldwyd deur opvoeding gradueer
as sedert die begin van geskiedenis.
En dis die kombinasie van alles waaroor ons gepraat het --
tegnologie en hoe dit werk getransformeer het,
en demografie en die massiewe bevolkingsontploffing.
Skielik is grade niks werd nie.
Nie waar nie?
Toe ek ’n student was, het jy met ’n graad ’n werk gehad.
As jy nie ’n werk gehad het nie, wou jy nie een hê nie.
En ek wou nie een hê nie, om die waarheid te sê. (Gelag)
Maar deesdae is kinders met grade
gereeld oppad huis toe om verder te gaan TV speletjies speel,
omdat jy ’n MA nodig het waar die vorige posisie ’n BA vereis het,
en jy nou ’n PhD benodig vir die ander.
Dis ’n proses van akademiese inflasie.
En dit dui daarop dat die hele struktuur van opvoeding
besig is om onder ons voete te skuif.
Ons moet drasties ons siening van intelligensie hersien.
Ons weet drie dinge omtrent intelligensie.
Een, dis divers.
Ons dink oor die wêreld op al die maniere wat ons dit ervaar.
Ons dink visueel, ons dink in klank, ons dink kineties.
Ons dink in abstrakte terme, ons dink in beweging.
Tweedens, intelligensie is dinamies.
As ’n mens kyk na die interaksies van ’n menslike brein,
soos ons gister tydens heelwat aanbiedings gehoor het,
is intelligensie wonderlik interaktief.
Die brein is nie opgedeel in kompartemente nie.
Inderwaarheid, is kreatiwiteit --
wat ek definieer as die proses van oorspronklike idees met waarde hê --
gewoonlik iets wat gebeur deur die interaksie
van verskillende maniere van dinge sien.
Daar's ’n senuweebundel wat die twee helftes van die brein verbind:
die corpus callosum.
Dis dikker by vroue.
Om aan te sluit by Helen gister:
Dis waarskynlik hoekom vroue beter is met "multi-tasking".
Want julle is mos, nè?
Daar's baie navorsing, maar ek ervaar dit persoonlik.
As my vrou tuis iets kook -- nie gereeld nie, dankie tog.
(Gelag)
Nee, sy's goed met sommige dinge -- maar as sy kook,
hanteer sy foonoproepe,
praat sy met die kinders, verf sy die plafon.
Sy doen ’n oophart-operasie hier.
As ek kook, is die deur toe, die kinders is uit,
die foon is van die mikkie af, as sy inkom raak ek geïrriteerd.
Ek sê: "Terry, asseblief, ek probeer ’n eier bak hier."
(Gelag)
"Gee my tog ’n kans."
(Gelag)
Eintlik ken julle daai ou filosofiese ding,
as ’n boom in die bos val en niemand hoor dit nie, het dit gebeur?
Onthou julle daai ou sê-ding?
Ek't onlangs ’n goeie T-hemp gesien:
"As ’n man homself uitspreek in ’n bos, en geen vrou hoor hom nie,
is hy steeds verkeerd?"
(Gelag)
En die derde ding omtrent intelligensie is,
dis spesifiek.
Ek skryf aan ’n nuwe boek op die oomblik -- "Epiphany" --
wat gebaseer is op ’n reeks onderhoude met mense
oor hoe hulle hul talent ontdek het.
Dis fassinerend hoe mense daar uitgekom het.
Dis aangespoor deur ’n gesprek met ’n wonderlike vrou,
wat meeste mense miskien nog nooit van gehoor het nie, Gillian Lynne.
Al gehoor? Sommige het.
Sy's ’n choreograaf en almal ken haar werk.
Sy't "Cats" en "Phantom of the Opera" gedoen.
Sy's wonderlik.
Ek was van te vore raadslid van die Koninklike Ballet,
soos julle kan sien.
Ons't eendag saam geëet en ek sê:
"Gillian, hoe't jy ’n danser geword?"
Dit was interessant.
Toe sy op skool was, was sy rêrig hopeloos.
En die skool, in die 30's, skryf toe vir haar ouers:
"Ons dink Gillian het ’n leerprobleem."
Sy kon nie konsentreer nie, sy't gevroetel.
Ek dink deesdae sou hulle sê sy't AGHS. Sou julle nie ook nie?
Maar dit was die 1930's, en aandagafleibaarheid was nog nie uitgedink nie.
Dit was nie ’n beskikbare kwaal nie.
(Gelag)
Mense was nie bewus hulle kon daaraan ly nie.
(Gelag)
In elk geval, sy gaan sien toe ’n spesialis.
So sy's in ’n eikepaneel kamer met haar ma
en sy't op ’n stoel se punt gaan sit,
op haar hande vir 20 minute, terwyl hierdie man met haar ma gepraat het
oor al die probleme wat Gillian by die skool het.
Want sy't ander ontwrig; haar huiswerk was altyd laat; ens. --
kleine kind van agt.
Op die ou end, gaan sit die dokter langs Gillian en sê:
"Gillian, ek't nou geluister na al die dinge wat jou ma my vertel het,
nou moet ek privaat met haar gesels.
"Wag hier, ons is nou-nou terug."
En hulle't haar daar gelos.
Maar soos hulle uitgegaan het,
het hy die radio op sy lessenaar aangesit.
En toe hulle uit is, sê hy vir haar ma: "Hou haar net dop."
En die oomblik toe hulle uit is,
was sy op haar voete, besig om saam met die musiek te beweeg.
En hulle't vir ’n paar minute gekyk en hy't na haar ma gedraai en gesê:
"Mev. Lynne, Gillian is nie siek nie; sy's ’n danser.
"Neem haar na ’n dansskool toe."
Ek sê toe: "Wat het gebeur?"
En sy sê: "Sy het. Ek kannie vir jou sê hoe wonderlik dit was nie.
"Ons't in hierdie kamer ingeloop en dit was vol mense soos ek.
"Mense wat nie kon stilsit nie.
"Mense wat moes beweeg om te dink." Wat moes beweeg om te dink.
Hulle't ballet gedoen, en tap, jazz en moderne en kontemporêre dans.
Sy't eindelik vir die Koninklike Ballet oudisie gedoen;
sy't ’n solois geword; sy't ’n wonderlike loopbaan daar gehad.
Op die ou end het sy gegradueer van die Koninklike Balletskool,
die Gillian Lynne Dance Company gestig,
en Andrew Lloyd Weber ontmoet.
Sy's verantwoordelik
vir van die suksesvolste musikale teater produksies ooit,
sy't al aan miljoene plesier gegee, en sy's ’n multi-millionêr.
Iemand anders het haar dalk op medikasie gesit en gesê om te kalmeer.
(Applous)
Waarop dit neerkom is dit:
Al Gore het die ander aand gepraat
oor ekologie en die rewolusie wat ontketen is deur Rachel Carson.
Ek glo ons enigste hoop vir die toekoms
is om ’n nuwe idee van menslike ekologie aan te neem,
een waarin ons begin om ons konsep
van menslike kapasiteit se rykdom te hersien.
Ons opvoedingstelsel het ons breine gemyn
op die manier wat ons die aarde stroopmyn: vir ’n spesifieke kommoditeit.
En vir die toekoms, sal dit ons nie dien nie.
Ons moet die fundamentele beginsels
waarmee ons ons kinders opvoed, heroorweeg.
Jonas Salk het gesê:
"As al die insekte van die aarde af sou verdwyn,
sou alle lewe op aarde binne 50 jaar uitsterf.
"As al die mense van die aarde af sou verdwyn,
sou alle vorms van lewe binne 50 jaar floreer."
En hy's reg.
Wat TED vier is die skat van die menselike verbeeldingsin.
Ons moet nou versigtig wees
dat ons dit met wysheid gebruik
en dat ons van die senarios vermy waaroor ons gepraat het.
En die enigste manier is om ons kreatiewe kapasiteite te sien
vir die rykdom wat hulle is
en ons kinders te sien vir die hoop wat hulle is.
Ons opdrag is om hulle hele wese op te voed,
om hierdie toekoms te kan trotseer.
Ons sien dalk nie hierdie toekoms nie,
maar hulle sal.
En ons plig is om hulle te help om iets daarvan te maak.
Baie dankie.
(Applous)