Tôi biết rằng TED có các chủ đề lớn lao,
nhưng tôi muốn nói chuyện với các bạn về một điều nhỏ thôi.
Rất nhỏ, đó chỉ là một từ.
Chính là "lạc lõng".
Nó là 1 trong những từ yêu thích của tôi, vì chính nghĩa đen của nó.
Ý tôi là, 1 người không hòa nhập được với tập thể.
Hoặc 1 người khó hòa nhập.
Hay như thế này: 1 người thích nghi kém
với môi trường và tình huống mới.
Tôi chính là một kẻ lạc loài.
Và tôi đại diện cho những người lạc lõng khác ở đây
vì tôi không phải là người duy nhất.
Tôi sẽ kể 1 câu chuyện của 1 kẻ lạc lõng
Những năm tuổi 30 của tôi,
giấc mơ trở thành 1 nhà văn gõ cửa nhà tôi.
Thực ra thì nó đến qua hòm thư
là 1 bức thư thông báo tôi đã giành 1 giải thưởng văn học lớn
cho 1 truyện ngắn của mình.
Câu chuyện về cuộc đời tôi với tư cách vận động viên bơi lội
và cuộc sống tệ hại ở nhà
và 1 chút về việc mất mát đau buồn có thể khiến bạn phát điên ra sao.
Phần thưởng là 1 chuyến đi New York để gặp các biên tập viên và đại diện lớn
và các tác giả khác.
Nó là giấc mơ cho 1 người mong ước trở thành nhà văn, phải không?
Bạn biết tôi làm gì khi bức thư gửi đến nhà tôi không?
Với tính cách của mình,
tôi đặt lá thư lên bàn bếp
rót 1 ly vodka to đùng
thêm đá và chanh
và tôi ngồi đó trong bộ đồ lót cả ngày
chỉ nhìn chằm chằm lá thư đó.
Tôi nghĩ về những cách mà mình đã làm hỏng mọi thứ trong đời.
Tôi là ai mà có thể tới New York
và giả vờ là 1 nhà văn?
Tôi là ai chứ?
Tôi sẽ nói cho các bạn.
Tôi là một kẻ lạc loài.
Như rất nhiều đứa trẻ khác,
tôi xuất thân từ 1 gia đình ngược đãi
và tôi đã may mắn thoát được khỏi đó.
Tôi đã trải qua 2 cuộc hôn nhân cực kỳ thất bại
Tôi bị đuổi khỏi đại học không chỉ 1 mà 2 lần
thậm chí có thể cả lần thứ 3 nữa, nhưng tôi không kể đâu.
(Khán phòng cười)
Tôi cũng đã từng phải cai nghiện vì lạm dụng thuốc.
Và tôi đã từng ngồi tù 2 lần.
Vậy là tôi lên đúng sân khấu rồi đấy.
(Khán giả cười)
Nhưng lý do thực sự mà tôi nghĩ rằng mình là kẻ lạc loài
vì con gái tôi mất ngay vào hôm nó được sinh ra
và tôi vẫn chưa tìm ra cách để sống với điều đó.
Sau khi con bé mất, tôi sống không nhà cửa trong 1 thời gian dài
dưới 1 cây cầu chui
chìm sâu trong trạng thái vật vờ vì đau đớn và mất mát
mà 1 vài trong số chúng ta đã từng trải qua.
Nếu tất cả chúng ta sống đủ lâu, chúng ta đều sẽ trải qua.
Bạn biết không, những người vô gia cư là những kẻ lạc loài anh hùng nhất
vì họ khởi đầu cũng như chúng ta.
Bạn thấy đấy, tôi không thể hòa nhập trong gần như tất các phạm trù:
là con gái, là vợ, là mẹ và là sinh viên.
Và giấc mơ trở thành nhà văn đó
giống như một hạt cát nhỏ buồn bã trong cổ họng tôi.
Tôi lên máy bay tới New York
nơi có các nhà văn,
dù không định như vậy.
Những người bạn lạc loài, tôi gần như có thể thấy đầu bạn tỏa sáng
tôi có thể chỉ ra các bạn.
Đầu tiên, bạn sẽ thấy thích đấy.
Bạn được chọn 3 nhà văn nổi tiếng mà bạn muốn gặp
những người này sẽ tìm họ cho bạn.
Bạn có cuộc hẹn ở khách sạn Gramercy Park
và được uống rượu scotch tới khuya
với những con người thông minh, tuyệt vời ấy.
Và bạn được phép giả vờ mình cũng thông minh và tuyệt vời.
Bạn còn được gặp nhiều biên tập viên, tác giả và đại diện
trong những bữa trưa và bữa tối xa hoa.
Hãy hỏi tôi chúng xa hoa thế nào đi?
Khán giả: Xa hoa tới mức nào?
Tôi thú nhận nhé, tôi đã cuỗm 3 cái khăn ăn
(Khán giả cười)
từ 3 nhà hàng khác nhau.
Tôi nhét thực đơn vào trong quần.
(Khán giả cười)
Tôi chỉ muốn có gì đó để kỷ niệm để khi về nhà,
tôi còn có thể tin được nó đã xảy đến với mình.
Bạn biết đấy,
3 nhà văn mà tôi muốn gặp
là Carole Maso, Lynne Tillman và Peggy Phelan.
Họ không phải những tác giả nổi tiếng bán chạy nhất,
nhưng với tôi, họ là những tượng đài của các nhà văn nữ.
Carole Maso đã viết 1 cuốn sách về sau trở thành kinh thánh nghệ thuật của tôi
Lynne Tillman giúp tôi tin tưởng rằng
những câu chuyện của mình có thể trở thành 1 phần của thế giới
Và Peggy Phelan nhắc nhở tôi rằng
trí tuệ quan trọng hơn nhan sắc.
Họ không phải những nhà văn nữ theo xu hướng
nhưng họ đã mở lối đi riêng
với những câu chuyện cá nhân của mình.
Tôi thích nghĩ nó như dòng nước chảy qua Hẻm Núi Lớn.
Tôi gần như chết vì sung sướng
khi được ngồi cùng những nữ tác giả hơn 50 tuổi này.
Lý do việc này khiến tôi gần như chết vì sung sướng
là vì tôi chưa từng trải qua niềm vui nào như vậy.
Tôi chưa từng ngồi trong căn phòng như thế
Mẹ tôi chưa từng học đại học.
Và sự nghiệp viết lách của tôi lúc đó
gần như chết yểu.
Những đêm đầu tiên ở New York, tôi như muốn lăn ra ngay tại đó.
Tôi đã nghĩ "Tôi có thể chết ngay lúc này. Thế này là quá tuyệt."
Một vài người ngồi đây có thể hiểu những gì xảy ra sau đó.
Đầu tiên, họ đưa tôi đến văn phòng Farrar, Straus & Giroux.
Farrar, Straus & Giroux giống như nhà xuất bản trong mơ của tôi
Ý tôi là, T.S. Eliot và Flannery O'Connor đã từng xuất bản sách tại đó.
Biên tập viên chính ngồi nói chuyện với tôi rất lâu
cố thuyết phục rằng tôi có thể viết 1 cuốn sách
về giai đoạn làm vận động viên bơi của mình.
Như 1 quyển hồi ký ấy.
Suốt thời gian anh ta nói với tôi,
tôi chỉ ngồi đó cười và gật đầu như một con ngốc
và khoanh tay trước ngực
trong khi không thể thốt ra một lời nào.
Cuối cùng, anh ta vỗ vai tôi
y như 1 huấn luyện viên bơi.
Và anh ta chúc tôi may mắn,
cho tôi vài quyển sách
rồi tiễn tôi ra cửa.
Tiếp đến, họ dẫn tôi tới văn phòng W.W. Norton,
tôi khá chắc rằng mình sẽ bị dẫn ra ngoài
vì đi đôi giày Doc Martens.
Nhưng điều đó không xảy ra.
Ở văn phòng Norton
tôi cảm thấy như có thể vươn tay lên bầu trời đêm và chạm vào mặt trăng
trong khi các vì sao điểm tên bạn dọc theo Dải Ngân hà.
Nó có ý nghĩa với tôi như vậy đó.
Bạn hiểu chứ?
Biên tập viên chính, Carol Houck Smith,
nhìn thẳng vào mặt tôi với đôi mắt tròn, sáng và mạnh mẽ
rồi nói "Hãy gửi cái gì đó tới cho tôi ngay!"
Hầu hết tất cả mọi người, đặc biệt là những người từ TED
sẽ chạy ngay tới hòm thư, đúng chứ?
Tôi thì phải mất cả thập kỷ chỉ để nghĩ tới việc
cho cái gì đó vào phong thư và dán tem.
Vào buổi tối cuối cùng,
tôi có 1 buổi đọc sách tại Câu lạc bộ Thơ Quôc gia.
Vào cuối buổi đọc đó,
Katherine Kidde từ Cơ quan đại diện Kidde, Hoyt & Picard
bước tới chỗ tôi, bắt tay
và đề nghị được đại diện cho tôi, ngay tại đó.
Tôi đứng đờ ra đó, tai như bị ù đi vậy.
Bạn đã từng bị như vậy chưa?
Tôi gần như sắp khóc
vì những người trong căn phòng đó, ai cũng ăn mặc đẹp đẽ
và điều duy nhất tôi thốt ra được là:
"Tôi không biết, hãy cho tôi thời gian suy nghĩ".
Cô ấy nói "Được thôi" và quay đi.
Tất cả những đề nghị dành cho tôi, và hạt sạn buồn bã trong cổ họng đó...
Tôi đang cố kể cho các bạn vài điều về những người như tôi.
Những kẻ lạc lõng, chúng tôi không phải lúc nào cũng biết hi vọng hay nói "có"
hay chọn những điều lớn lao
dù nó ở ngay trước mắt.
Đó là một nỗi hổ thẹn của chúng tôi
Đó là nỗi hổ thẹn vì muốn điều gì tốt đẹp
Đó là nỗi hổ thẹn vì muốn cảm thấy ổn.
Đó là nỗi hổ thẹn vì không tin tưởng rằng mình xứng đáng ở trong căn phòng
với những người mà chúng tôi ngưỡng mộ.
Nếu có thể, tôi sẽ quay trở lại rèn luyện bản thân.
Tôi sẽ giống y hệt như những người phụ nữ hơn 50 tuổi đã giúp đỡ mình.
Tôi sẽ dạy bản thân mong muốn nhiều thứ,
cách đứng lên và yêu cầu chúng.
Tôi sẽ nói: "Bạn! Chính là bạn đó! Bạn cũng thuộc về nơi này."
Tất cả chúng ta đều hưởng ánh hào quang
và chúng ta chẳng là gì nếu không có nhau.
Thay vì như vậy, tôi bay về Oregon
và khi ngắm nhìn những cây xanh và mưa
tôi cảm thấy tiếc cho chính mình.
Tôi nghĩ về việc nếu là nhà văn, tôi sẽ là 1 nhà văn lạc lõng.
Điều tôi muốn nói là
tôi bay về Oregon, không có hợp đồng sách,
không có đại diện,
chỉ cảm thấy tâm trí và trái tim đầy những kỉ niệm
vì đã được ngồi gần
những tác giả tuyệt vời đó.
Kỷ niệm là phần thưởng duy nhất tôi cho phép bản thân nhận.
Vậy mà, khi ngồi ở nhà trong bóng tối,
khi chỉ mặc độc bộ đồ lót đó,
tôi vẫn có thể nghe thấy tiếng của họ
nói rằng: "Đừng nghe bất kỳ ai bảo bạn phải im lặng
hay thay đổi câu chuyện của mình."
Họ nói: "Hãy cho câu chuyện của bạn 1 tiếng nói của riêng bạn."
Họ nói: "Có khi kể câu chuyện đó ra
chính là điều cứu rỗi cuộc đời bạn."
Giờ tôi là 1 phụ nữ trên 50 tuổi, như các bạn thấy đấy.
Và cũng là 1 nhà văn,
1 người mẹ,
và 1 người giáo viên.
Bạn đoán xem ai là học trò yêu quý của tôi.
Dù không phải đúng vào ngày
lá thư mơ ước đến với tôi,
nhưng tôi đã viết 1 cuốn hồi ký
có tựa là "The Chronology of Water".
Trong đó có các mẩu chuyện về nhiều lần tôi cố gắng "tái tạo" bản thân
sau nhiều sự lựa chọn khủng khiếp,
câu chuyện về những điều có vẻ là thất bại chỉ là một cánh cổng kì lạ
dẫn tới những điều tốt đẹp.
Tất cả những gì tôi phải làm là đưa vào đó tiếng nói của mình.
Hầu hết các nền văn hóa đều có 1 thần thoại về việc theo đuổi ước mơ,
gọi là hành trình của người hùng.
Nhưng tôi lại thích 1 thần thoại khác
hơi khác loại kia một chút
hoặc bị đánh giá thấp hơn,
gọi là thần thoại của kẻ lạc loài.
Nó như thế này:
ngay cả trong những thời khắc thất bại
chính lúc đó, bạn vẫn rất tuyệt vời.
Bạn vẫn chưa biết đâu
nhưng bạn có khả năng tự xây dựng lại bản thân
một cách vô hạn.
Đó chính là nét đẹp của bạn.
Bạn có thể là một kẻ xay xỉn,
hay kẻ sống sót khỏi sự bạo hành,
bạn có thể từng là kẻ lừa đảo,
hay một người vô gia cư,
bạn có thể mất hết tiền của, công việc, mất chồng
hoặc mất vợ, hay tồi tệ hơn hết,
mất đi đứa con.
Bạn có thể phát điên.
Bạn có thể ngập chìm trong thất bại
nhưng tôi chỉ ở đây để nói cho bạn rằng
bạn thật đẹp.
Câu chuyện của bạn xứng đáng được lắng nghe,
bởi vì bạn, kẻ lạc loài hiếm thấy và phi thường này,
"giống loài" mới này,
là người duy nhất trong căn phòng
có thể kể được câu chuyện
theo cách mà chỉ mình bạn làm được.
Và tôi sẽ lắng nghe.
Xin cảm ơn.
(Khán phòng vỗ tay)