บทละครอันทรงพลัง ที่คนเชื่อโชคลางว่ากันว่าว่า
เราไม่ควรเอ่ยชื่อของมันในโรงละคร
บทละครที่เริ่มด้วยเวทมนต์คาถา และจบด้วยหัวขาดเลือดโชก
บทละครที่เต็มไปด้วยปริศนา คำทำนาย ภาพฝันร้าย
และการฆาตรกรรมอันโหดเหี้ยม
บทละครโดยวิลเลี่ยม เชคสเปียร์ ที่ในบางครั้งเรียกกันว่า "บทละครคนสก็อต"
หรือ "โศกนาฏกรรมของแม็คเบ็ธ"
แสดงครั้งแรกที่ เดอะ โกลบ เทียร์เตอร์ ในลอนดอน ค.ศ. 1606
แม็คเบ็ธเป็นเรื่องโศกนาฏกรรมที่สั้นที่สุด ของเชคสเปียร์
และยังเป็นบทละคร ที่มีการต่อสู้เยอะที่สุดด้วย
ในห้าองก์นี้ ละครบอกเล่าเรื่องเกี่ยวกับ ขุนนางชาวสก็อต
ผู้แย่งชิงบัลลังก์
ครองราชย์แผ่นดินด้วยความรุนแรง
และพบจุดจบแบบนองเลือด
ตลอดเรื่อง บทละครได้ตั้งคำถามสำคัญ เกี่ยวกับความทะเยอทะยาน
อำนาจ
และความรุนแรง
ที่สะท้อนการเมือง ในยุคของเชคสเปียร์โดยตรง
และยังคงกังวาลอยู่ในตัวพวกเรา
อังกฤษในช่วงต้นศตวรรษที่ 17 มีสถานการณ์ทางการเมืองที่ล่อแหลม
สมเด็จพระราชินีอลิซาเบธสิ้นพระชนม์ ในปี ค.ศ. 1603 โดยไร้ทายาทสืบสกุล
แล้วเรื่องน่าแปลกใจก็เกิดขึ้น
เมื่อที่ปรึกษาของพระองค์มอบอำนาจให้กับ เจมส์ สจ๊วต กษัตริย์แห่งสก็อตแลนด์
สองปีถัดมา เจมส์ตกเป็นเป้าการลอบปลงพระชนม์
ในแผนการที่ชื่อว่า เดอะ กันพาวเดอร์ พล็อต
คำถามเรื่องการขึ้นครองราชย์ ที่ถูกตามทำนองคลองธรรม
เป็นที่พูดกันไปทั่ว
เชคสเปียร์จึงน่าจะรู้ว่า เขามีข้อมูลที่น่าสนใจ
เมื่อเขาวางรากฐานและพัฒนาเรื่อง
เกี่ยวกับการฆาตรกรรมกษัตริย์สก็อต ในศตวรรษที่ 11 ผู้มีชื่อว่า แม็คเบ็ธ
และขุนนางชาวสก็อตอื่น ๆ
โดยเชคสเปียร์ศึกษาจากจดหมายเหตุ ในบันทึกเหตุการณ์ของฮอลินช์
ประวัติศาสตร์ยอดนิยมของอังกฤษ และไอแลนด์ในศตวรรษที่ 16
เชคสเปียร์น่าจะรู้อีกเช่นกันว่า เขาควรเล่าเรื่องของเขา
ให้ดึงดูดความสนใจ
ของผู้ชมที่หลากหลายในทันที
เดอะ โกลบ์ รองรับคนจากทุกชนชั้นในสังคม
ผู้อุปถัมภ์ที่ร่ำรวยนั่งอยู่ตรงชั้นระเบียง
ในขณะที่คนจนจ่ายแค่เพนนีเดียว ก็ได้ดูการแสดง
ในบริเวณเปิดโล่งที่เรียกว่า หลุม
เสียงพูดคุย เย้ยแหย่ และสนับสนุน ระหว่างการแสดงเป็นเรื่องปกติมาก
มีแม้กระทั้งผู้ชมโยนข้าวของ เวลาที่ดูละครแล้วไม่ถูกใจ
สำหรับ "แม็คเบ็ธ" มันเปิดตัว อย่างโครมครามทีเดียว
ทั้งฟ้าร้องและนางแม่มดทั้งสามก็ปรากฏตัว
พวกเขาประกาศว่า
กำลังตามหาขุนนางชาวสก็อต และวีรบุรุษสงครามนาม แม็คเบ็ธ
แล้วก็เหาะออกไปพร้อมการสาปแช่ง ที่คำทำนายว่าโลกจะปั่นป่วน
"ดีกลับเป็นร้าย ร้ายกลายเป็นดี ด้วยควันคลุ้งหมอกและเพลงโลกีย์"
ในฉากต่อมา พวกเขาพบแม็คเบ็ธ และผู้ติดตาม บังโคว
"แม็คเบ็ธผู้ยิ่งใหญ่" พวกเขาสรรเสริญ "ผู้ต่อไปภายภาคหน้าจักเป็นกษัตริย์"
"กษัตริย์งั้นหรือ" แม็คเบ็ธฉงน
แล้วจะต้องทำเช่นไรล่ะ เพื่อที่จะให้ได้สวมมงกุฎ
แม็คเบ็ธและภรรยา เลดี้ แม็คเบ็ธ
ได้วางแผนก่ออาชญากรรม มดเท็จ และทรยศ
ในเหตุนองเลือดนี้
เชคสเปียร์ได้มอบข้อความที่น่าจดจำ ไว้มากมาย
ให้กับวรรณกรรมอังกฤษ
"ออกไป รอยอัปยศ ออกไปเสีย ข้าขอสั่ง!" เลดี้ แม็คเบ็ธ ร้อง
เมื่อเธอคิดว่า เธอมิอาจล้างเลือดเหยื่อ ออกจากมือของเธอได้
ความรู้สึกผิดบาปที่ครอบงำจิตใจ เป็นประเด็นหนึ่งที่ปรากฏตลอดละครนี้
เช่นเดียวกันกับ แนวโน้มที่จะใช้อำนาจในทางมิชอบ
วงจรอุบาทว์ของความรุนแรงและการหักหลัง
รวมถึงการท้าทายความขัดแย้งทางการเมือง
ตามรูปแบบการใช้ภาษาของเชคสเปียร์
วลีจำนวนหนึ่งที่ถูกใช้เมื่อต้นบทละคร
จะถูกนำมาวนซ้ำอีกหลายหน จนเรารู้สึกชินไปกับมัน
ยกตัวอย่างเช่น "น้ำนมแห่งความเมตตาของมนุษย์"
"สิ่งที่กระทำไปแล้วให้มันแล้วไป"
และบทร่ายเวทของแม่มดอันโด่งดัง
"เหนื่อยยากตรากตรำเท่าทวี อัคคีสุมปะทุร้อนเป็นฟอนไฟ"
แต่เชคสเปียร์เก็บบทที่ฉ่ำอรรถรสที่สุด ไว้ให้กับแม็คเบ็ธ
ในช่วงท้ายของละคร แม็คเบ็ธตระหนักถึงความตายที่ไม่อาจหนีได้
และความไร้แก่นสารของชีวิต
"ดับแล้ว สิ้นแล้ว เปลวเทียนเอ๋ย" เขาร่ำไห้
"ชีวิตเพียงแค่เงาผ่าน
นักแสดงต้อยต่ำที่ก้าวย่างอย่างกลัดกลุ้ม ก่อนถึงเวลาแสดง
แล้วจากนั้นก็หามีใครรู้จักเขาไม่
นี่คือเรื่องเล่าจากคนเขลา เรื่องที่อึงอื้อระบืบลั่นและเดือดดาล
ที่ไร้ซึ่งความหมายใด"
ชีวิตอาจเป็นเหมือนเรื่องเล่าไร้สาระ แต่ไม่ใช่สำหรับ "แม็คเบ็ธ"
ภาษาและตัวละครต่าง ๆ ของเชคสเปียร์ ได้ฝังรากอยู่ในการรับรู้ทางวัฒนธรรมของเรา
อย่างลึกซึ้ง
ผู้กำกับหลายต่อหลายคนมักใช้เรื่องนี้ เพื่อสื่อถึงการใช้อำนาจโดยมิชอบ
ตั้งแต่มาเฟียในอเมริกา
ไปจนถึงเผด็จการทั่วโลก
บทละครถูกนำไปดัดแปลง เป็นภาพยนต์หลายต่อหลายครั้ง
รวมถึงเวอร์ชั่นของ อคิร่า คูโรซาว่า "บังลังก์เลือด"
ที่สะท้อนญี่ปุ่นสมัยที่ยังมีระบบศักดินา
และแบบร่วมสมัยที่มีชื่อว่า "สก็อตแลนด์ พีเอ"
ที่แม็คเบ็ธและบรรดาคู่ปรับ
เป็นผู้จัดการร้านอาหารฟาสฟู้ด ที่กำลังแข่งขันกัน
ไม่ว่าการนำเสนอจะเป็นอย่างไร
ตั้งคำถามเกี่ยวกับศีลธรรม
ทางการเมือง
และอำนาจก็ยังคงสอดคล้องกับโลกปัจจุบัน
เช่นเดียวกันกับ "แม็คเบ็ธ" ของเชคสเปียร์