4300 năm trước, ở nền văn minh cổ đại Sumer,
người quyền lực nhất thành bang Ur đã bị lưu đày đến nơi sa mạc hoang vu.
Tên cô ấy là Enheduanna.
Cô là nữ thượng tế của thần mặt trăng, và là nhà văn đầu tiên trong lịch sử.
Tính đến thời gian bị lưu đày, cô đã viết được 42 bản thánh ca và ba bài thơ sử thi.
Và Sumer còn chưa tìm được hết tất cả các tác phẩm của cô.
Enheduanna sống vào khoảng 1700 năm trước Sappho,
1500 năm trước Homer,
và khoảng 500 năm trước tổ phụ Abraham trong Kinh Thánh.
Cô sinh ra ở vùng Lưỡng Hà, vùng đất nằm giữa hai con sông Tigris và Euphrates,
nơi khai sinh nhiều thành bang và văn hóa đầu tiên trên thế giới.
Cha cô chính là Sargon Đại đế, hoàng đế đầu tiên trong lịch sử,
người đã chinh phục các thành bang ở vùng Lưỡng Hà và thống nhất thành đế quốc.
Sargon là người Bắc Semit, nói tiếng Akkad,
và các thành vùng Sumer ở phía nam xem ông là kẻ xâm lược ngoại bang.
Họ thường nổi dậy tấn công để giành lại độc lập,
làm lung lay triều đại mới của ông.
Đế gắn kết các thành bang lại với nhau,
Sargon phong con gái ông, Enheduanna, thành nữ tư tế
tại đền thờ quan trọng nhất vương quốc.
Nữ hoàng gia thường lo việc tôn giáo,
và cô còn được dạy đọc và viết hai thứ tiếng: Sumer và Akkad,
và cả cách làm toán.
Chữ viết đầu tiên trên thế giới bắt nguồn từ Sumer là một hệ thống tính toán,
giúp các thương nhân liên lạc với nhau xuyên biên giới.
Chữ tượng hình của họ phát triển thành một hệ thống chữ viết
vào khoảng 300 năm trước khi Enheduanna sinh ra.
Cách viết đầu tiên này, gọi là chữ hình nêm,
được viết lên đất sét ẩm bằng bút sậy thành các kí tự hình nêm.
Nhưng đến thời Enheduanna,
thì chữ viết này chỉ dùng cho việc lưu giữ và sao chép,
chứ chưa từng được dùng cho văn chương.
Ur là một thành phố cổ với 34000 người sinh sống, với các con phố hẹp,
các căn nhà bằng gạch nhiều tầng, kho thóc, và các con kênh.
Là nữ tư tế, Enheduanna có quản lý việc tích trữ thóc của thành,
giám thị các nhân công ở đền thờ, giải mã những giấc mơ thánh thiêng,
và chủ trì lễ hội trăng non hàng tháng
và các nghi lễ cho dịp xuân phân và thu phân.
Enheduanna bắt đầu hợp nhất văn hóa Sumer
với nền văn minh của người Akkad.
Để làm được điều đó, cô viết nên 42 bản thánh ca
với thần thoại của cả hai nền văn hóa.
Mỗi thành bang vùng Lưỡng Hà được bảo hộ bởi những vị thần
nên cô viết các bài thánh ca dành cho các vị thần của những thành bang lớn.
Cô ca ngợi các vị thần, những ngôi đền ở các thành bang,
và giảng giải cho người dân về mối quan hệ giữa Thượng Để với các vị thần khác.
Trong các tác phẩm của mình, cô đồng cảm với những vị thần từng hờ hững
giờ đây lại đau khổ, đấu tranh, yêu thương và đáp ứng những van nài của nhân loại.
Tác phẩm có giá trị nhất của Enheduanna
là bài thơ viết về Inanna, nữ thần chiến tranh và tham dục,
và là nguồn năng lượng hỗn mang đã dựng nên vũ trụ.
Inanna say mê tất cả các thể loại của hành vi tình dục
và bà quyền lực đến nỗi có thể vượt qua cả ranh giới của giới tính,
cũng như những người tôn thờ bà.
Họ có thể là gái điếm, hoạn quan, hay người mặc đồ ngược phái.
Enheduanna thờ phụng Inanna như vị thần quyền năng nhất tất cả.
Bài thơ về Inanna của cô đánh dấu lần đầu tiên một nhà văn sử dụng ngôi xưng "tôi,"
cũng như lần đầu một tác phẩm được dùng để khám phá những cảm xúc riêng tư.
Sau khi Sargon Đại đế, cha của Enheduanna, băng hà,
một vị tướng đã lợi dụng điều này và thực hiện một cuộc đảo chính.
Vì là một thành viên quan trọng của gia đình hoàng gia, Enheduanna bị nhắm tới
và vị tướng này lưu đày cô ra khỏi thành Ur.
Cháu của cô, Naram-Sin, vị vua vĩ đại người Sumer,
đã dập tan cuộc nổi dậy và phục hồi chức danh nữ thượng tế cho cô.
Enheduanna đã giữ chức vị này trong 40 năm.
Sau khi qua đời, cô được một số người thờ phụng
và thơ của cô được sao chép, nghiên cứu và trình diễn ở khắp Đế chế
trong suốt hơn 500 năm.
Thơ của cô có ảnh hưởng đến Cựu Ước của người Do Thái,
sử thi Homer, và các bài thánh ca của Kitô giáo.
Ngày nay, di sản của Enheduanna vẫn còn đó,
trên các phiến đất sét mãi trường tồn với thời gian.