ประวัติศาสตร์ของอาณาจักรที่ถือกำเนิดขึ้น ในบริเวณอันแสนร้อนและแห้งแล้ง
ปราศจากน้ำฝนสำหรับพืชพันธุ์ ปราศจากต้นไม้และหินสำหรับก่อสร้าง
แม้จะมีข้อจำกัดมากมาย เหล่าผู้ตั้งถิ่นฐาน ต่างได้สร้างเมืองแรกๆ ของโลกในบริเวณนี้
เมืองที่เต็มไปด้วยสถาปัตยกรรมอันน่าทึ่ง พร้อมด้วยจำนวนประชากรมหาศาล
และพวกเขาสร้างทุกสิ่งขึ้นมาจากโคลน
ชาวสุเมอร์เคยครอบครองบริเวณทางใต้ ของดินแดนที่เป็นประเทศอิรักในปัจจุบัน
หรือดินแดนเมโสโปเตเมีย
เมโสโปเตเมีย แปลว่า "ระหว่างสองแม่น้ำ"
แม่น้ำไทกริส และ แม่น้ำยูเฟรติส
5,000 ปีก่อนคริสตกาล ชาวสุเมเรียนกลุ่มแรก ได้สร้างคลองชลประทาน เขื่อน อ่างเก็บน้ำ
เพื่อทื่จะนำน้ำจากแม่น้ำมาทำการเกษตร ในบริเวณที่เคยแห้งผาก
ชุมชนเกษตรกรรมเช่นนี้ ได้กระจายตัวอย่างช้าๆ ไปทั่วโลก
แต่ชาวสุเมเรียนนั้นเป็นพวกแรก ที่ยกระดับชุมชนของตนไปอีกขั้นหนึ่ง
โดยใช้ก้อนอิฐที่ทำจากโคลนแม่น้ำ
พวกเขาได้เริ่มก่อสร้างอาคารหลายชั้น ที่ใช้เป็นบ้านพักอาศัยหรือวัดวาอาราม
พวกเขาได้คิดค้นล้อขึ้น
จานหมุนของช่างปั้นที่จะเปลี่ยนโคลน ให้กลายเป็นข้าวของเครื่องมือเครื่องใช้
ก้อนอิฐจากโคลนเหล่านั้นเป็นรากฐาน ของการก่อร่างสร้างตัวของเมืองแรกๆ ของโลก
ในช่วง 4,500 ปีก่อนคริสตกาล
นักบวชทั้งบุรุษและสตรีนั้น จะมีสถานะอยู่ขั้นบนสุดของบันไดสังคม
และถูกจัดว่าเป็นพวกชนชั้นสูง
พ่อค้า ช่างฝีมือ เกษตรกร และทาส อยู่ในตำแหน่งที่ลดหลั่นกันลงมาในสังคม
อาณาจักรสุเมเรียน ถูกจัดว่าเป็นนครรัฐที่โดดเด่น
ดำเนินกิจกรรมต่างๆ เหมือนรัฐประชาชาติเล็กๆ
สังคมถูกเชื่อมโยงกันอย่างหลวมๆ ด้วยภาษาและความเชื่อทางจิตวิญญาณ
แต่ยังขาดอำนาจศูนย์กลาง
เมืองแรกๆ ที่เกิดขึ้นมีชื่อว่า อูรุค อูร์ และ อิริดู
และต่อมาก็กลายเป็นหลายสิบเมือง
แต่ละเมืองจะมีกษัตริย์ ที่ทำหน้าที่กึ่งพระกึ่งผู้ปกครอง
และในบางครั้งพวกเขาก็ต่อสู้กันเอง เพื่อขยายดินแดน
แต่ละเมืองนั้นได้ถูกอุทิศให้แด่เทพอุปถัมภ์ ซึ่งจะถูกเล่าขานว่าเป็นผู้สร้างเมือง
สิ่งก่อสร้างที่ใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุด ของเมืองคืออารามแห่งเทพอุปถัมภ์ประจำเมือง
ซิกกูแรต อารามที่ถูกออกแบบให้ มีรูปทรงแบบปิรามิดขั้นบันได
ราว 3,200 ปีก่อนคริสตกาล ชาวสุเมเรียนได้เริ่มขยายอิทธิพลของตน
จานหมุนของช่างปั้นได้ถูกเปลี่ยนให้ไปอยู่ บนรถม้าศึกและเกวียนสินค้า
พวกเขาสร้างเรือจากต้นกก และใบของต้นอินทผลัม
และขึงใบเรือด้วยผ้าลินินที่พาเรือของพวกเขา เดินทางระยะไกลทั้งในแม่น้ำและทะเล
เพื่อค้นหาสินค้าที่ขาดแคลน พวกเขาได้สร้างเครือข่ายการค้าขึ้น
กับอาณาจักรที่กำลังเติบโต เช่น อียิปต์ อนาโตเลีย และเอธิโอเปีย
พวกเขานำเข้าทองคำ แร่เงิน หินลาปิซลาซูรี่ และไม้จำพวกสน
การค้านั้นไม่น่าจะเป็นแรงผลักดันหลัก
สำหรับการคิดค้นระบบการเขียนระแบบแรกของโลก
แต่มันเริ่มจากระบบการทำบัญชี ของพ่อค้าชาวสุเมเรียน
ที่ทำธุรกิจกับพ่อค้าต่างชาติ
หลังจากผ่านมาไม่กี่ร้อยปี ระบบรูปสัญลักษณ์แรกๆ
ที่ถูกเรียกว่า คูนิฟอร์ม ก็ได้กลายเป็นภาษาเขียน
ชาวสุเมเรียนได้ร่าง กฎหมายลายลักษ์อักษรฉบับแรกๆ ขึ้น
และได้สร้างระบบโรงเรียนที่ถูกออกแบบ ให้สอนงานช่างฝีมือและงานเขียน
ทั้งยังคิดค้นนวัตกรรมที่ไม่น่าตื่นเต้น สักเท่าไหร่ เช่นระบบราชการและระบบภาษี
ในโรงเรียน อาลักษณ์ทั้งหลาย ต่างเรียนตั้งแต่เช้ายันค่ำ
ตั้งแต่เป็นเด็กเล็กจนกระทั่งโตเป็นผู้ใหญ่
พวกเขาเรียนการบัญชี คณิตศาสตร์ และคัดลอกงานวรรณกรรมต่างๆ เช่น
บทเพลงสวด ตำนาน ภาษิต นิทานเกี่ยวกับสัตว์ มนต์คาถา
และมหากาพย์เรื่องแรกๆ บนแผ่นดินเหนียว
แผ่นดินเหนียวเหล่านั้นบางแผ่น เล่าเรื่องราวของ กิลกาเมช
กษัตริย์แห่งอูรุค ผู้เป็นที่ถูกกล่าวถึงในตำนานปรัมปรา
แต่เมื่อ 3,000 ปีก่อนคริสตกาล สุเมอร์ก็ไม่ใช่อาณาจักรเดียวในบริเวณนั้น
หรือแม้กระทั่งในทั้งดินแดนเมโสโปเตเมีย
คลื่นของชนเผ่าเร่ร่อนถาโถมเข้ามา ทั้งจากทางเหนือและจากทางตะวันออก
ผู้มาใหม่บางกลุ่มต่างรับเอาการใช้ชีวิต แบบชาวสุเมเรียนมาปรับใช้
และใช้อักษรคูนิฟอร์ม ในการสื่อสารภาษาของพวกเขา
2,300 ปีก่อนคริสตกาล ซาร์กอน กษัตริย์อัคคาเดียน ได้พิชิตนครรัฐสุเมเรียน
แต่ซาร์กอนนั้นเคารพวัฒนธรรมสุเมเรียน
จึงทำให้ทั้งอัคคาเดียนและสุเมเรียน ดำรงอยู่ด้วยกันเป็นเวลาหลายศตวรรษ
ผู้บุกรุกอื่นๆ นั้นพุ่งเป้า ไปที่การปล้นสะดมและการทำลายล้าง
ถึงแม้ว่าวัฒนธรรมสุเมเรียนจะกระจายออกไป
การบุกรุกและฆ่าอย่างเหี้ยมโหด ก็ยังคงดำเนินต่อไปจน 1,750 ปีก่อนคริสตกาล
ภายหลัง ชาวสุเมอร์ก็ได้หายสาบสูญไป หายไปในความแห้งแล้งของทะเลทราย
จนได้รับการค้นพบในศตวรรษที่ 19
แต่วัฒนธรรมสุเมเรียนนั้นยังคงอยู่ ต่อมาอีกหลายพันปี
จากการส่งผ่านชาวอัคคาเดียน อัสซีเรียน และชาวบาบีโลเนียน
หลังจากนั้นชาวบาบิโลเนียนก็ได้ส่งต่อ นวัตกรรมและจารีตของชาวสุเมเรียน
ให้กับวัฒนธรรมของชาวฮิบรู กรีกและโรมัน
ซึ่งบางอย่างก็ยังคงอยู่จนถึงทุกวันนี้