لەسەر ڕێگام بۆ ئێرە،
زۆر ئارەزووم لە گفتوگۆبوو لەگەڵ گەشتیارێکی تەنیشتم
لە ماوەی گەشتەکەم.
پێی وتم، پێدەچێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ئیش نەما بێت،
لە بەرئەوەی تەنها هەندێک شت هەڵدەبەستن:
پشیلەی دەرووناسی، چرپەی سەگ، گێژەلوولکەی تۆڕنادۆ."
دوو خولەکی دواتر لێی پرسیم،
"تۆ پیشەت چیە؟"
و من وەکو "بانگەوازخوازی ئاشتی" بووم؟
(پێکەنین)
هەموو ڕۆژێک، بۆ پاڵپشتیکردنی دەنگی ئافرەت کار دەکەم،
بۆ گرینگی دان بە تواناکانیان،
بەژداریکردنیان لە کرداری ئاشتی و بڕیاری دژیەک،
بەهۆی کارەکەمەوە،
دەزانم تاکە ڕێگە بۆ بەژداری پێ کردنی گشت ئافرەتانی جیهان
گێڕانەوەی ئاینە.
ئێستا، ئەو ماددەیە بنچینەیەکی گرینگە بۆم
وەک ئافرەتێکی گەنجی موسڵمان، زۆر شانازی بە دینەکەم دەکەم.
هەموو ڕۆژێک باوەڕ و هێزم بۆ ئەنجامدانی کارەکەم پێدەبەخشێت.
ئەوە هۆکاری ئامادەبوونمە لە بەرانبەر ئێوە.
بەڵام ناتوانم سەیری ئەو تێکشکانە بکەم کە بەناوی ئاینەکەم هەڵبەستراوە،
نەک تەنها ئاینەکەی من، بەڵکو هەموو جۆرە ئاینەکانی دونیا.
بەیاننامەیەکی درۆ و خراپ بەکارهێنانی و کارتێکردنە سەر کتێبە پیرۆزەکانی ئاینەکان
کاریگەری لەسەر کۆمەڵایەتی و بنچینەی کلتورەکانمان و،
یاساکانمان و ژیانی ڕۆژانەمان هەیە،
وەکو خالێک کە ئێمە هەندێک کات نایناسینەوە.
دایبابم لە لیبیاوە باکوری ئەفریقا، بۆ کەنەدا ڕۆشتن
لە سەرەتاکانی ١٩٨٠،
لە ۱۱ منداڵەکە منداڵی ناوەندم.
بەڵێ، ۱۱.
لە پڕۆسەی گەشەسەندنم، باوانم بینی
بڕوادار و ڕووحانی بوون
نزا و سوپاس گوزاری خودایی گەورە دەبن بۆ بەخشندەیەکانی،
هەر خۆی من بێگومان، بەڵام لەنێوان ئەوانیترە. (پێکەنین)
ئەوان میهرەبان و گاڵتەچی و لەسەر خۆ بوون،
ئارامبوونێکی بێ سنوور، هەبووی ۱۱ منداڵ ئەو ئارامبوونە لەسەر دەچەسپێنێت.
هەروەها دادپەروەر بوون.
بە هۆی تێڕوانینی کلتووری، بە هیچ جۆرێک ل دین ڕۆنەچووبووم.
بە هەمان شێوە مامەڵەم لەگەڵ کرا،
هەمان شتیشم لێ چاوەڕوان دەکرا.
هەرگیز بیرم نەدەکردەوە خودا حوکمێکی جیاواز لە نێوان ڕەگەزەکان بدات.
و تێگەیشتنی دایک و باوکم بۆ خودا وەکو هاوڕێیەکی میهرەبان و بەسوودە
و ئەو شێوەیە دەبەخشێت من سەیری جیهانم پێی کردووە.
ئێستا، بێگومان، سەرباری ئەوە چاودێریکردنم بەسوودبووە.
یەکێک بیت لەنێوان ئەو ١١ منداڵانە سەرەتای چوونە ناو دیپلۆماسیە۱۰۱. (پێکەنین)
لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆماندا، دەپرسن لە چ فێرگەیەک بووم،
بۆنموونە، "ئایا لە کۆلیژی کیندی هارڤارد خوێندووتە"؟
و سەیری ئەوان دەکەم و دەڵێم "نەخێر"
لە قوتابخانەی{مورابیت }بۆ کاروباری نێودەوڵەتی" خوێندوومە.
ئەوە زۆر تایبەتە. تۆ پێویستە قسە لەگەڵ دایکم بکەیت بۆ وەرگرتنی ئەوە.
بەهیوای بەختێکی باش بۆ تۆ، ئەو لێرەیە.
بەڵام یەکێک بیت لە نێوان ١١ منداڵەکان و ١٠ خوشک و برات هەبێت
زۆر شتت فێردەکەن دەربارەی هێزی پێكهاتن و گونجاندن.
و سەرنج دان، پێویستە خێرا یا هێواش بێیتە گۆ.
لەبەرئەوەی هەمیشە قسەت پێدەبڕن.
گرینگی پەیامت فێردەکات.
پێویستە پرسیارەکان بەشێوەیەکی ڕاست بکەیت بۆ ئەوەی ئەو وەڵامانەی دەتەوێت وەریبگریت،
و تۆ پێویستە بڵێیت نا لە کاتێکی ڕاست بۆ پاراستنی ئاشتی.
بەڵام گرینگترین وانە فێری بووم و گەشەم کرد
گرینگی بەژدارکردن بوو.
کاتێک چرا خۆشەویستەکی دایکم شکا، من پێویست بوو لەوێبم کاتێک ئەو هەوڵیدەدا
بۆ دۆزینەوەی چۆن و ئەنجامدەرەکەی بۆ بەرگریکردن لەخۆم،
لەبەرئەوەی ئەگەر نەتوانی، دواتر ئەوە ئاماژەیە بۆ تۆ،
و پێش ئەوەی ئەوە بزانیت، سزا دەدرێیت.
من لە بارەی ئەزموونەکانمەوە قسە ناکەم، بێگومان.
کاتێک من ١٥ ساڵ بووم لە ٢٠٠٥، خوێندنی ئامادەیم تەواوکرد و چووم
بۆ کەنەدا--ساسکاتۆن--
بۆ هاوسەرگیری، ماڵی دایک و باوکم لە لەیبیایە،
شارێکی زۆر لاسایانەیە.
بە بیرت بێت، من تەنها چووبێتم بۆ لیبیا پێشتر لە پشووبووە،
و وەکو کچێکی حەوت ساڵی، ئەوە سحراویە.
ئایس کرێمێک، گەشتەکان قەراغی دەریا و بەلەمەکان پڕ چێژن بوون.
بە شێوەیەکی دی، ئەوە بۆ خانمێکی ۱٥ ساڵی جیاوازە.
من زۆر بەخێرای کلتوری لایەنەکانی ئاینەکەم باس کرد.
ووشەی "حەرام" بە مانەی قەدەغەکردنی ئاینیە--
و "عەیب"بە مانای کردنی شتێکی کلتوری نەشیاو بێت
کە بەبێ گوێ پێدان تێکەڵ بە یەک کراون،
وەک ئەوەی مانای هەمان شت بدەن و هەمان ئەنجامیان هەبێت.
و خۆم لە گفتوگۆی بەردەوام لەگەڵ هاوپۆلەکانم دۆزییەوە.
و هاوپۆلەکانم، مامۆستاکانم، هاوڕێکانم، تەنانەت خزمەکانیشم،
دەستیان بەپرسیارکردن دەربارەی ڕۆڵم و ئاواتەکانم کرد.
و هەرچەندە بناغەی دایک و باوکم ئەوەی پێ بەخشیم،
من ڕۆڵی خۆم وەکو ئافرەت لە ئاینەکەم دۆزیەوە.
دواتر لە قوتابخانەی مورابیتی بۆ کاروباری نێودەوڵەتی،
زۆر گفتوگۆ قووڵ بووینەوە،
و یاسای ژمارە یەک توێژینەوەکەت بکەیت، هەر ئەمەشم کردووە،
و ئەوە توشی شۆکی کردم کە چەند ئاسان بووە
بۆ دۆزینەوەی ئافرەتان لە ئاینەکەم کە سەرکردە بوون،
داهێنەربوون، بەهێزبوون
سیاسەتمەدار، ئابووری، تەنانەت لە ڕووی سەربازیشەوە.
خەدیجە خودا لێ ڕازیبێت، جووڵەی دارای ئیسلام بوو
لە سەرەتاکانی ژیانی.
ئێمە لێرە نەدەبووین ئەگەر بۆ ئەو نەبوایە.
کەواتە بۆ ئێمە لە ئەوەوە فێر نەبووین؟
بۆ دەربارەی ئەو ئافرەتانە فێر نەبووین؟
بۆ ئافرەتان گرینگیەکی کەمیان پێدەدرێت کە لە پێش
فێربوونەکانی ئاینەکەمانە؟
و بۆچی؟ ئەگەر هەمووان لای خودای یەکسان بین،
ئایا لە لایەن پیاوەکانەوە یەکسان نین؟
بۆ من، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو وانانەی کە بە منداڵی فێریان بووم.
بڕیاردەر، کەسێکە کە کۆنتڕۆڵی ئامانجەکە دەکات،
لەسەر مێزەکە دانیشتووە،
و بەداخەوە، لە هەر ئاینێک لەم جیهانە،
ئەوانە ئافرەت نین،
دامەزراوە ئاینیەکان لە لایەن پیاوەکان کۆنتڕۆڵ کراوە
و لە لایەن سەرکردەی نێرەوە بەڕێوە بردراوە،
و ئەوان سیاسەتێکی هاوشێوەی خۆیان دروست دەکەن،
و تاوەکو ئێمە دەتوانین سیستەمەکە بە تەواوی بگۆڕین،
لە ڕاستییدا پێشبینی بەژداری کردن ناکەین
و سیاسەتی بەژداری کردنی ئافرەتان.
بنچینەکەمان لە کار کەوتووە.
لە ڕاستیدا دایکم دەڵێت، ناتوانی خانووێکی باش لەسەر زەوییەکی پوچەڵ درووست بکەیت.
لە ٢٠١١، شۆڕشی لیبیا هەڵگیرسا،و خێزانەکەم لە هێڵێ ڕووبەڕوو بوونەوە بوون.
و شتێکی سەرنج ڕاکێش لە جەنگەکە ڕوویدا،
بە نزیکی گۆڕینی کلتورە، زۆر کاتی
و یەکەم جار بوو کە من هەستم کرد ئەوە جێگای قبوڵ کردن نییە
بۆ بەژداری کردن، بەڵام هاندەربوو.
ئەوە داواکراو بوو.
خۆم و ژنەکانی دی لە سەر مێزەکە دانشتبووین.
تەنها لە پشتەوە یا هاندەر نەبووین.
ئێمە بەشێکی بڕیاردەر بووین.
زانیارییەکانمان ئاڵوگۆڕ دەکرد و پێگەیەکی گرینگمان هەبوو.
دەمویست و پێوستم بوو ئەو گۆڕینە هەمیشەی بێت.
گۆڕینی ئەوە زۆر ئاسان نیە.
تەنها پێویستی بە چەند هەفتەیەک بوو پێش گەڕانەوەی ئەو ئافرەتەکان
بە ڕۆڵی پێشووتر کارم لەگەڵ کرد بوون.
و زۆرینەی دەرکرا بوون بە هۆی
پێشەوا ئاینی و سیاسیەکانیان،
زۆرینەی تێکستە ئاینەکانیان وەکو بەڵگەیەکە.
ئەوەی ئەوان پشتگیری لێ دەکەن بۆ ئامانجەکەنیان.
کەواتە سەرەتا، من سەرنج دەخەمە سەر ئابووری و سیاسی دەسەڵاتی ئافرەتان.
پێم وابوو دەتوانن کلتور و جڤاک بگۆڕن.
ئەوە دەگۆڕێت، ئەوە کەمێکە، گشتگیر نییە.
بڕیارم دا بۆ بەکارهێنانی داکۆکیکردنم لێیان وەکو بێڕیزیەک،
و دەستم کرد بەسەرچاوە و خاڵە بنچینەیەکانی قورئانی پیرۆز.
لە ٢٠١٢ و ٢٠١٣، ڕێكخراوەکەم ڕابەری گەورەترین
و گەورەترین چالاکی لە لیبیا کرد.
چووینە نێو ماڵەکان، فێرگەکان، زانکۆکان و تەنانەت مزگەوتەکانیش.
ڕاستەوخۆ قسەمان بۆ ٥٠،٠٠٠ خەڵک کرد،
و سەدان هەزار و زیاتر لە تابلۆ، ناساندنە تەلەڤزیۆنیەکان
ڕادیۆ و پۆستەرەکان بینیان.
و ڕەنگە زانخوازی چۆن ڕێكخراوێکی مافی ئافرەتان
دەتوانێت ئەوە بکات لە ناو ئەو کۆمەڵگایە کە لەوەو پێش دژی
ئێمە بووە
کتێبە پیرۆزەکانم بەکارهێنا
ئایەتێکیم لە قورئان و فەرموودەیەکی پێغەمبەرە(د.خ) بەکارهێنا،
حەدیسەکان، فەرموودەیەکی وەک ئەوە،
"باشترینتان ئەوەیە کە بۆ خێزانەکەی باشە".
" رێگە مەدە براکەت ئازاری خەڵکی دی بدات".
بۆ یەکەم جار، ڕابەرانی وتاری هەینی لە لایەن پێشنوێژی خوێنێ ناوچەیی
مافی ئافرەتانیان بەرز نرخاند.
گفتوگۆیان دەربارەی کاری ناڕەوا، وەکو توندوتیژی کۆمەڵایەتی کرد.
سیاسی گۆڕدرا.
لە کۆمەڵگەیەکی دیاریکراو، پێویست بوو تا ئەوپەڕی بڕۆین
وەکو لێدوانێکی رێکخراوی مافی مڕۆڤ جیهانی،
دەکرێت دژی بیت، چونکەلە لایەن زانایانی ئاینەوە نەنوسراوە.
باشە، ئەوانە هەمان ڕێسای نێو کتێبەکانمانن.
کەواتە، نەتەوە یەکگرتووەکان تەنها لاسایی ئێمەی کرووەتەوە.
بە گۆڕینی پەیامەکە، توانیمان بیدەین
چیڕۆکێکی گۆڕدراو کە مافی ئافرەتانی لە لیبیا بەرزکردەوە.
لە ئێستادا شتێکە لە جیهان دا پەیڕەو دەکرێت
دڵنیاتان دەکەمەوە کارێکی سانا نییە، بڕوا بکەن سانا نییە.
لیبڕاڵی دەڵێت ئێمە ئاین بەکاردەهێنین و بانگت دەکەم پارێزگارێکی خراپ.
پارێزگارەکان بە شتی جیاواز بانگت دەکەن.
زۆر شتم بیستووە، "دایک و باوکتان شەرمەزار بن".
هەڵەن، ئەوان لە گەورەترین هەوادارەکانن،
بۆ " تۆ ئەوەت دروست نەکردووە بۆ ڕۆژی لەدایک بوونت--"
دوبارە هەڵەن، لەبەر ئەوەی من کردم.
و مامەوە
باوەڕ بەخۆبوونێکی بەهێز کە مافی ئافرەتان و ئاین پەیوەست نین بەیەکەوە.
بەڵام پێویستە گفتوگۆ بکەین.
پێویستە وازنەهێنین لە شوێنەکەمان، چونکە کاتێک بێدەنگ دەبین،
ڕێگە بە بەردەوامی چەوسانەوە و دەست درێژی کردنە سەر ئافرەتانی جیهان دەدەین.
بە ووتنی شەڕ دەکەین بۆ مافی ئافرەتان
و شەڕی بەرگری بکەین لەگەڵ بۆمب و شەرکردن،
ئێمە بەتەواوی لە کۆمەڵگەی خۆجێی شەلین کە پێویستەی بە چارەسەرە
بۆ بەردەوام بوون.
ئاسان نیە، بەرانگبوونەوە لە پەیامێکی ئاینێکی گۆڕاو.
ترست لە هاوبەشی ڕسوا کردن و گاڵتە پێ کرد و ترساندن هەیە.
بەڵام پێویستە ئەنجامی بدەین.
ئێمە هەڵبژاردنی ترمان نیە لە گێڕانەوەی پەیامی مافی مرۆڤ،
ڕێساکانی ئاینمان،
بە تەنها بۆ ئێمە و ئافرەتانی خێزانەکەت و
ئەو ئافرەتانەی ئەو ژوورە نییە
تەنانەت بۆ ئەو ئافرەتانەی لە دەرەوەی ئێرەن نییە.
بەڵکو بۆ ئەو جڤاکەی کە بە
بەژداری ئافرەت دەگۆڕێت.
و تاکە ڕێگایە ئێمە بتوانین ئەنجامی بدەین،
تاکە هەڵبژاردەیە،
هەین و بەشداری دەکەین.
سوپاستان دەکەم.
(پێکەنین)