Her birimiz her geçen gün
bel bağladığımız bir şeyi kaybedeceğiz ya da zaten kaybettik.
Elbette anahtarlarımızdan bahsediyorum.
(Kahkahalar)
Şaka yapıyorum.
Aslında konuşmak istediğim şey en önemli duyumuz: görme.
Her geçen gün, tamamen yeniden odaklanmayana dek
gözlerimizin odaklanma yeteneğinin birazını kaybediyoruz.
Bu duruma presbiyopi diyoruz
ve dünya çapında iki milyar insanı etkiliyor.
Bu doğru, milyar dedim.
Henüz presbiyopiyi duymadıysanız
"İki milyar insan nerede?" diye merak edersiniz,
detaylara girmeden önce işte size bir ipucu.
İnsanların okuma gözlüğü veya bifokal lens takmasının nedeni budur.
Presbiyopiye yol açan odaklama yeteneğini kaybetmeyi
tanımlayarak başlayacağım.
Yeni doğmuş bir bebek olarak
isterseniz altı buçuk santimetreye kadar odaklanabilirsiniz.
20'lerinizin ortasında odaklanma gücünüzün yarısına sahipsinizdir.
Yaklaşık 10 santimetre kadar.
Ama bu, farkı fark edemeyeceğiniz kadar yakın bir oran.
Fakat 40'lı yaşların sonunda
en yakın odak yaklaşık 25 santimetredir
belki daha uzağıdır.
Bu durumun ötesindeki odaklanma kayıpları
okuma gibi yakını görme durumlarını etkilemeye başlar
ve 60 yaşına geldiğinizde
bir metre yarıçapındaki hiçbir şey net değildir.
Şu anda bazılarınız muhtemelen şunu düşünüyor,
kulağa kötü geliyor ama mecazi anlamda bahsediyor,
bu sadece prespiyobi ile sonuçlanan insanlar için.
Gerçekten hepinizin bir gün
eğer değilseniz bile prespiyobi olacağınızı kastettim.
Bu biraz rahatsız edici.
Hatırlatmak isterim ki presbiyopi insanlık tarihi boyunca bizimle birlikte
ve onu düzeltmek için birçok farklı şey denedik ve yaptık.
Başlamak için bir masada oturduğunuzu, okuduğunuzu düşünelim.
Presbiyopik olsaydınız
böyle bir şey gibi görünebilirdi.
Dergi gibi yakın olan her şey bulanık olacak.
Çözümlere geçiyoruz.
İlk olarak yakın gözlükleri.
Bunlar yakın nesnelerin odaklanması için ayarlanmış,
sadece bir odak gücüne sahip merceklere sahiptir.
Ancak uzaktaki nesnelerin ister istemez odak dışı kalması
sürekli olarak giymek ve giymemek arasında
geçiş yapmanızı gerektirir.
Bu sorunu çözmek için
Benjamin Franklin "double spectacle" adını verdiği şeyi buldu.
Bugün bunlara iki odaklı gözlük diyoruz
ve ona izin verdikleri şey yukarıya baktığında uzağı
ve aşağıya baktığında yakını görmesiydi.
Bugün odak gücünü yukarıdan aşağıya düzgünce değiştirerek
bu çizgiden kurtaran geliştirilmiş lenslere sahibiz.
Her ikisinin de dezavantajı
herhangi bir mesafede görme alanını kaybetmenizdir
çünkü bu şekilde yukarıdan aşağıya doğru bölünüyor.
Bu sorunun sebebini görmek için
bir merdivenden indiğinizi hayal edin.
Ayağınızı basmak için aşağı bakıyorsunuz ama etraf bulanık.
Neden bulanık olur ki?
Aşağıya bakıyorsunuz ve bu lensin yakın kısmı
ama bir sonraki adım kol mesafesini aşıyor,
ki gözleriniz bunu "uzak" olarak sayar.
Belirtmek istediğim sonraki çözüm biraz daha nadir,
kontakt lens ya da LASIK ameliyatında ortaya çıkar
ve buna monovizyon denir.
Baskın gözü uzağa odaklamak için kullanılır
ve diğer göz yakına odaklanır.
Beyniniz her bir görüş alanının en keskin parçalarını
bir araya getirme işini akıllıca yapar
fakat iki göz nispeten farklı şeyleri görür
ve mesafeleri binoküler olarak yargılamayı zorlaştırır.
Peki bu bizi nereye götürür?
Birçok çözüm ürettik
fakat hiçbiri doğal odaklanmayı tamamen geri getirmedi.
Hiçbiri, bir şeylere bakarken
odaklama garantisi vermiyor.
Peki neden?
Bunu açıklamak için
insan gözünün anatomisine göz atmak isteyeceğiz.
Gözün farklı mesafelere odaklamasına izin veren bölümüne
kristal mercek denir.
Lensin çevresinde farklı şekillere girebilen kaslar vardır
ve bunlar da odaklama gücünü değiştirir.
Biri presbiyopik hale geldiğinde ne olur?
Kristal mercek şişerek
artık şekil değiştiremediği bir noktaya gelmiştir.
Daha önce listelediğim tüm çözümleri düşünerek
hepsinin diğerleriyle ortak bir yanı olduğunu görebiliriz
fakat gözlerimizle değil
ve bu da hepsinin değişmez oluşudur.
Tıpkı tahta bacağa sahip bir korsanın optik eşdeğeri gibi.
Modern bir protez bacağın optik eşdeğeri nedir?
Son birkaç on yıldır
"odaklanabilir lensler" olarak adlandırılan şeyin oluşturulmasını
ve hızlı bir şekilde gelişmesini gördük.
Birçok farklı türleri vardır.
Mekanik olarak değiştirilen Alvarez lensler,
deforme olabilen sıvı lensler
ve elektronik olarak ayarlanan sıvı kristal lensler.
Bunların kendi artıları ve eksileri var
ama eksik olmadıkları şey görsel deneyimdir.
İstenilen herhangi bir mesafede keskin olabilen tam görüş alanı.
İhtiyacımız olan lensler zaten var.
Sorun çözüldü, değil mi?
Bu kadar hızlı değil.
Odağı ayarlanabilen lensler dengeye biraz karmaşıklık katar.
Lenslerin hangi mesafeye odaklanmaları gerektiğini bilmelerinin bir yolu yoktur.
İhtiyacımız olan gözlükler;
uzağa baktığımızda uzak nesnelerin net olduğu
ve yakına baktığımızda ise
nesnelerin, düşünmemize gerek kalmadan
görme alanınıza odaklandığı gözlüklerdir.
Son birkaç yıldır Stanford'da çalıştığımız şeyler,
lenslerin etrafındaki tam zekayı inşa etmektir.
Prototipimiz odak mesafesini tahmin etmek için
sanal ve artırılmış gerçeklik sistemlerinden teknoloji ödünç alır.
Gözlerimizin hangi yöne odaklandığını söyleyebilen bir göz izleyicimiz var.
Bu ikisini kullanarak odak tahmini elde etmek için
bakış yönünüzü üçgenlere bölebiliriz.
Yine de güvenilirliği artırmak için
bir mesafe sensörü de ekledik.
Sensör dünyaya bakan bir kameradır
ve nesnelerin mesafelerini rapor eder.
Bakış yönünüzü ikinci kez bir mesafe tahmini almak için
tekrar kullanabiliriz.
Sonra, bu iki mesafe tahminini birleştiririz
ve odaklama ayarlı lensin gücünü buna göre güncelleriz.
Bizim için sonraki adım cihazı gerçek kişilerde test etmekti.
Böylece yaklaşık 100 presbiyop bulduk ve performanslarını ölçerken
cihazımızı test etmelerini istedik.
Gördüğümüz şey, bizi otomatik odakların geleceğimiz olduğuna ikna etti.
Katılımcılarımız daha net görebiliyordu, daha hızlı odaklayabiliyordu
ve mevcut düzeltmelerden daha kolay ve iyi odaklama deneyimi olduğunu düşünüyordu.
Görüş söz konusu olduğunda
otomatik odaklar günümüzde kullanılan statik düzeltmeler gibi ödün vermez.
Fakat aceleci davranmak istemiyorum.
Meslektaşlarım ve benim yapacak çok işimiz var.
Örneğin, gözlüklerimiz biraz --
(Kahkahalar)
kocaman, belki?
Sebebi genellikle araştırma veya endüstriyel kullanım için tasarlanan
daha büyük bileşenler kullanmamızdır.
Diğeri ise her şeyi kayışla bağlamamızdır
çünkü mevcut göz izleme algoritmaları ihtiyacımız olan sağlamlığa sahip değil.
Bu nedenle,
araştırma sahnesinden başlangıç aşamasına geçtikçe
geleceğin otomatik odaklarının
normal gözlüklere biraz daha benzemesini planlıyoruz.
Bunun olması için göz izleme sağlamlık çözümümüzü
önemli ölçüde geliştirmemiz gerekecek.
Daha küçük ve daha verimli elektronikler ve lensleri de kullanmamız gerekecek.
Bununla birlikte, mevcut prototipimizde bile
günümüzün odaklanabilir lens teknolojisi
geleneksel statik düzeltme formlarından daha iyi performans gösterebilir.
Yani bu sadece vakit meselesi.
Şu oldukça açık ki yakın gelecekte
hangi gözlüğü ne zaman kullanacağınız konusunda endişelenmek yerine
sadece önemli şeylere odaklanabileceğiz.
Teşekkür ederim.
(Alkış)