A maioría das persoas que perderon un membro aínda poden sentilo.
Non como se o recordaran, senón como se estivese vivo.
Poden flexionar os seus dedos pantasma
e ás veces mesmo notan o roce do reloxo
ou a palpitación dunha uña encravada.
Un feito incrible
é que ás veces as persoas que naceron sen un membro poden sentilo.
Entón, que causa o efecto pantasma?
A nitidez destas sensacións
indica que existe un mapa do corpo no cerebro.
Que alguén que nunca tivo un membro poida sentilo
implica que nacemos como mínimo co bosquexo deste mapa.
Non obstante, hai unha diferenza entre o membro pantasma tras unha amputación
e os seus antecesores de carne e óso:
case todos son dolorosos.
Para entender ben os membros e a dor pantasma,
consideremos o percorrido dende a extremidade ata o cerebro.
Os nosos membros están cheos de neuronas sensoriais
responsables de todo,
dende as texturas que sentimos coas puntas dos dedos
ata a nosa comprensión de onde están os nosos corpos no espazo.
As conexións neuronais levan a información
pola espiña dorsal ata o cerebro.
Dado que a maior parte deste camiño se atopa fóra da extremidade en si,
case toda permanece logo dunha amputación
Pero a perda dunha extremidade
cambia a forma en que os sinais viaxan por cada treito.
Na parte amputada,
as terminacións nerviosas amputadas
poden engrosarse e volverse máis sensibles,
transmitindo sinais de dor en resposta a unha presión leve.
En circunstancias normais,
estes sinais reduciríanse no corno dorsal da medula espiñal.
Por razóns descoñecidas, tras unha amputación,
prodúcese unha perda do control inhibitorio no corno dorsal,
e os sinais poden intensificarse.
Unha vez que pasan pola medula espiñal, os sinais nerviosos chegan ao cerebro.
Alí, o córtex somatosensorial procésaos.
O mapa do corpo está nese córtex.
Partes do corpo sensibles con moitas terminacións nerviosas,
como os labios ou as mans
están representados polas áreas mais grandes.
O homúnculo cortical é un modelo do corpo humano
que representa proporcionalmente o tamaño que cada parte do corpo ocupa no córtex.
A cantidade de córtex dedicado a unha parte específica do corpo
pode aumentar ou reducirse
segundo o volume de información sensorial que o cerebro recibe desa zona.
Por exemplo, a representación da man esquerda é maior nos violinistas
que nos non violinistas.
O cerebro tamén aumenta a representación no córtex
cando unha parte do corpo é ferida
para aumentar as sensacións que nos avisan do perigo.
Esta maior representación pode levar á dor pantasma.
O mapa cortical tamén é probablemente o responsable
da sensación de ter partes do corpo que xa non están aí,
porque aínda teñen representación no cerebro.
Co tempo, esta representación pode reducirse.
e o membro pantasma pode reducirse con ela.
Pero as sensacións de extremidades pantasma
non sempre desaparecen por si soas.
O tratamento para a dor pantasma require
unha combinación de rehabilitación física
medicamentos para a dor, próteses e tempo.
Unha técnica chamada terapia de espello
pode ser moi útil para desenvolver os rangos de movemento
e reducir a dor nos membros pantasma.
O paciente coloca o membro pantasma nunha caixa detrás dun espello
e o membro san diante do espello.
Isto confunde o cerebro, pois ve o membro pantasma, amais de sentilo.
A ciencia está a desenvolver tratamentos de realidade virtual
que fan aínda máis vívida a terapia do espello.
As próteses tamén xeran un efecto similar:
os pacientes soen sentir a dor cando quitan a prótese pola noite.
Os membros pantasma poderían axudar aos pacientes
a entender a prótese como unha extensión do seu corpo
e a movelas intuitivamente.
Aínda quedan moitas cousas sen saber acerca dos membros pantasma.
Non sabemos por que algunhas persoas non senten esa dor tan característica,
ou por que outras non senten o membro pantasma.
E a futura investigación dos membros pantasma
non é só aplicable a quen os percibe.
Un coñecemento mais profundo deste fenómeno proporcionaranos
información sobre como traballan os nosos cerebros cada día
para construír o mundo como o percibimos.
Lémbranos que as realidades que experimentamos
son, de feito, subxectivas.