İlaç kullanma ülkesinde yaşıyoruz.
Bu yıl sadece Amerika Birleşik Devletleri'nde
benim gibi doktorlar tarafından 4,5 milyar ilaç reçetesi yazılacak.
Bu her kadın, erkek ve çocuk için 15 ilaç ediyor.
Pek çoğumuz için,
ilaç kullanma deneyimi sıklıkla kafa karıştırıcı hap sayısı,
kullanma talimatları, yan etkiler, herkese aynı dozajlar oluyor ki
genelde bize yazıldığı gibi kullanmıyoruz.
Bu da zamanımıza, paramıza ve sağlımıza mal olan
büyük bir masraf çıkarıyor.
Şimdiki hızlı, bağlı, veriye dayalı çağımızda
bence daha iyisini yapabiliriz ve yapmalıyız.
O zaman sahip olduğumuz sorunlara
ve bazı potansiyel çözümlere dalalım.
Önce kişilere yazılan ilaçların
her zaman işe yaramadığı gerçeğiyle başlayalım.
Amerika Birleşik Devletleri'nde bu yıl en çok satılan 10 ilaç,
dört kişiden biri ile 23 kişiden birinde işe yarıyorlar.
Eğer bir numaraysanız iyi ama peki ya diğerleri?
Daha da kötüsü ilaçlar işe yaramadığında
hâlâ yan etkileri olabilir.
Aspirini ele alalım -- kardiyovasküler hastalık riskini
azaltmak için aspirin alan dördümüzden biri
bilmeden aspirine dirençli.
Hâlâ her yıl binlercesini öldüren
mide ve bağırsak kanamaları riskleri var.
Bunun gibi olumsuz ilaç tepkileri,
bazı tahminlere göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde
dördüncü ölüm nedeni.
Kendi büyükbabam, tek bir doz antibiyotiğin
böbreklerini iflas ettirmesi sonucu öldü.
Şimdi ilaç tepkileri ve yan etkileri
genelde doz ayarlamadaki sorunlarla ilişkilidir.
Ben pediyatri eğitimi aldım -- küçük insanlar, dahiliye -- büyük insanlar,
işte bir gece NICU'da göreve çağrılmıştım,
bir miligramın kesirini dikkatlice dozajlıyordum,
NICU bebeği için ilaç.
Ertesi gece -- acile çağrıldım,
181 kg bir hat işçisine veya zayıf bir huzurevi hastasına
tedavi uygulamak üzere, ki genelde, çoğu durumda formülden
aynı dozda ilaç alırlar.
Bu demek ki, çoğu zaman hat işçisine az dozaj
ve huzur evi hastasına da çok dozaj veriyorum.
Yaş ve ağırlığın ötesinde,
dozajlarken cinsiyet ve ırklar arasındaki farkları görmezden geliyoruz.
Bunun ötesinde, uygunsuzluk ve düşük uyum ile ilgili
büyük bir sorunumuz olduğunu biliyoruz.
İlaçlarını alması gerekenlerimiz
ya almıyor ya da yanlış alıyorlar.
ABD'de 65 yaşın üzerindekilerin yüzde 40'ı
beş veya daha fazla reçeteli ilaç alıyor.
Bazen 15 ve üzeri.
Uyumda küçük iyileşmeler dahi dramatik boyutta para ve hayatlar kurtarabilir.
O zaman geleceği düşündüğümüzde
bugün olduğumuz yer olduğunu düşünüyorsunuz,
akıllı, kişiselleşmiş, hedefli ilaçlar, Nesnelerin İnterneti,
gen terapisi, yapay zekâ,
bunları öyle çok duyduk ki kesin ilaç çağına geldik sandınız.
Gerçekte, hâlâ empirik,
deneme-yanılmadan oluşan kesin olmayan tıp çağındayız.
Daha iyisini yapabiliriz.
Ya ilacınızı almanıza yardımcı olacak daha iyi yollar düşünebilseydik?
Size uyacak doğru dozları ve kombinasyonları almak?
Bugünün gerçekten son teknolojisi olan ilaç makasları ve faks makinelerinin
ötesine geçip
daha iyi sonuçlara, düşük maliyetlere sahip olsak,
hayat ve ecza dolabınızda yer kazansak?
Bence çözümün bir kısmı, tüm sağlık bilgisini ölçüp
birbirine bağlayabildiğimiz yeni yollar.
Bugün genel olarak reaktif, hasta bakan dünyada,
akmayan silo bilgilerle yaşıyoruz.
Daha akıcı, gerçek zamanlı, gerçek sağlığın olduğu
proaktif dünyaya geçme potansiyelimiz var.
Bunun bir kısmı kendimizin ölçüldüğü yeni bir dünya ile başlıyor.
Bugün fizyolojimiz ve davranışlarımızla ilgili pek çok şey ölçebiliriz,
çoğu zaman bu telefonlarımız, tartılarımızda silolanmış durumda
ama doktorlarımıza, bakıcılarımıza bağlanmaya başlıyor,
böylece koruma, teşhis ve tedaviyi daha iyi optimize edebilirler.
Bunu yapabildiğimizde bazı ilginç şeyler yapabiliriz.
Örneğin, yüksek tansiyonu ele alalım.
Dünyada erken ölüm, hastalıkla ilgili birinci risk faktörü.
Yaklaşık olarak, yetişkin Amerikalıların yarısının yüksek tansiyonu var,
yarısından azı iyi kontrol edilmiş.
Sık karşılaşılıyor, çünkü iki veya üç sınıf ilaç gerektiriyor,
uymak ve kan basıncı ilaçlarını ayarlamak zor.
Her gün ABD'de kontrol edilmeyen yüksek tansiyondan 500 engellenebilir
ölüm oluyor.
Ama artık birbirine bağlı tansiyon aleti çağındayız --
FDA saatinize giren bir tansiyon aletini
henüz onayladı.
Artık durmadan kan basıncınızı ölçen, kola bağlanmayan
radar bazlı tansiyon aletlerinin prototipleri var.
Yani gelecekte ben --
klinikte bulunduğumda tansiyonuma bakmak yerine,
doktorum gerçek zamanlı sayıları ve trendleri görüp
kan basıncı dozajlama algoritmasıyla
veya Nesnelerin İnterneti ile
gerektiği gibi ayarlayabilir.
Bugün teknoloji daha fazlasını da yapabilir.
Benim akıllı telefonuma bugün hâlihazırda EKG konmuş,
yapay zekâ ile okunabilir.
Şu an hayati sinyallerimi canlı yayın yapan,
küçük, bir yara bandı büyüklüğünde plaster takıyorum.
Hadi bir bakalım.
Şu anda biraz endişe vericiler.
(Gülüşmeler)
Tıp ekibi ve ben tarafından görülen
sadece gerçek zamanlı hayati bilgilerim değil,
geçmişteki bilgilerim de olabilir
ve tekrarlıyorum, dozajı ve ondan sonra ilaçları ayarlamak için kullanılacak.
Ağırlığım bile süper ölçülmüş olabilir.
Ağırlığım, şeklim, ne kadar vücut kütlesi, yağ,
kas olabileceği
ve bunlar koruma veya tedaviyi optimize etmek için kullanılır.
Sadece teknolojiden anlayanlar için değil.
MIT mühendisleri Wi-Fi'yı ayarladılar,
böylece bağlı yüzüklerimizden ve akıllı yataklarımızdan
görünmeden bağlanabilir ve hayati sinyalleri toplayabiliriz,
bu dijital egsozu, “digitome”u paylaşmaya başlayabiliriz
ve potansiyel olarak ortak kaynak kullanabiliriz,
sağlık bilgimizi paylaşabiliriz,
Google Haritalar ve sürüşümüzü paylaştığımız gibi,
sürüşümüzü değil, küresel olarak sağlık deneyimimizi geliştirmek için.
Yani bu harika.
Şimdi potansiyel olarak bu bilgiyi toplayabiliriz.
Peki laboratuvarlarınız merkez laboratuvarlardan
ilaç seviyenizi ve diğer şeyleri ölçmek için
evlerinize, telefonunuza ve hatta vücutlarınızın içine gidebilse?
Elbette, genlerin çağındayız.
Bugün 1.000 doların altında dizilimim yapıldı.
Farmakogenomiğimi anlamaya başladım.
Genlerim yüksek yada düşük dozaja mı ihtiyaç duyduğumu veya tamamen farklı
bir ilaca gereksinim duyduğumu etkileyebilir.
Doktorunuz veya eczacınızın
bu bilgiyi iş akışlarına entegre ettiklerini düşünelim,
yapay zekâ, AI ile artırılmış veya IA demeyi seviyorum --
zekâ artırılması,
bu bilgiyi artırmak için,
18.000 ya da daha fazlası onaylı ilacı anlamak için
sizin için doğru dozaj veya karışımı hangisi olurdu.
Harika, belki şimdi ilaçlarınızı ve dozajlarınızı optimize edebiliriz
ama bugünkü sorun hâlâ ilaçlarınızı takip ettiğimiz
harika teknolojiyi kullanıyor olmamız.
Elbette bu teknolojiler evrim geçiriyor,
birbirine bağlı eczaneler, hatırlatma uygulamaları,
ilaçlarınızı almadıysanız size veya annenize mesaj veya tvit atan
akıllı ilaç şişesi kapakları var.
PillPack, Amazon tarafından satın alındı,
yakında ilaçlarınız aynı gün, dron tarafından getirilebilir.
Bütün bunlar bugün mümkün
ama hâlâ birden fazla ilaç alıyoruz.
Peki daha basit yapsak ne olur?
Bence çözümlerden biri “polypill”den daha çok faydalanmak.
“Polypill”, birden çok ilacın tek bir ilaca entegre edilmesidir.
Bugün bunlardan ortada var, reçetesiz soğuk algınlığı ve grip ilaçları.
Statin, kan basıncı, aspirin kombinasyonlarını vererek
koruma “polypill” araştırmaları da yapılıyor,
rastgele araştırmalar plaseboya nazaran
dramatik olarak riski azalttığını gösteriyor.
Ancak bu “polypill”ler kişisel değil, kişiye göre optimize edilmemiş.
Kişiselleştirilmiş “polypill”nizi optimize etsek nasıl olurdu?
Sizin için yapılırdı, sizi esas alırdı, size adapte olurdu,
her gün bile.
Artık 3B yazım çağındayız,
kişiselleştirimiş diş telleri, duyma cihazları,
ortopedik cihazlar yapabilirsiniz,
beni taradılar ve kot pantolonum bana oturacak şekilde dikildi.
Şöyle düşündüm,
kişiselleştirilmiş “polypill”i 3B yazdırsak nasıl olur?
Örneğin, altı ilaç alacağınıza,
onları bire indirsek.
Alması daha kolay olur, uyumu artırır
ve potansiyel olarak içine vitamin D veya CoQ10 gibi
ilaveler eklenebilir.
Biraz yardımla -- onlara "IntelliMeds" diyorum --
ve IntelliMedicine mühendislik ekibimin yardımıyla,
ilk IntelliMedicine prototip yazıcıyı yaptık.
İşte şöyle çalışıyor:
Tam tabletler yerine, küçük mikro ilaçlarımız var,
her biri bir ya da iki gram,
her birey için ihtiyaç duyulan dozaj ve kombinasyona
göre sınıflandırılıp seçilmiş.
Elbette, bunlar hâlihazırda birlikte alabileceğiniz dozlar
ve kombinasyonlar olacak, FDA tarafından onaylı ilaçlar.
Tek mikro ilaçları farklı elementlere
katmanlayarak farmakokinetiği değiştirebiliriz.
Sonra yazdır'a bastığınızda
her gün ihtiyaç duyduğunuz
ilaç karışımını basarsınız.
En çok görülen sorunlar için jenerik ilaçlarla başlarız.
Bugün reçeteye yazılan ilaçların yüzde 90'ı az fiyatlı jenerik ilaçlar.
İlacı bastığımızda, biraz eğlenceli ayrıntı ekleyebiliriz.
Hastanın adını, tarihi,
hangi gün olduğunu, bir QR kodu yazdırabiliriz.
Steroid incelticide bir hasta için inceltme veya ağrı ilaçlarından,
inceltmek için farklı ilaçlar basabiliriz.
İşte bu prototip IntelliMedicine yazıcıya bir bakış.
Burada görüşe açılıyor.
16 farklı silosu var,
her biri tek mikro ilaçlar ihtiva ediyor.
Tek dozajları yazılımda şu an ayarlayabilirim.
Bunu yaptığımda, robot kol
kapsülün yüksekliğini ayarlayacak ve mikro ilaçlar çıkacak.
Şimdi ben --
Otomatik süreç mikro ilaçların yüklü olduğuna
emin olmak için dönecek ve devir edecek.
Yaz'a bastığımda,
hepsi cihaza dökülecek,
şimdi kişiselleşmiş “polypill”imi çıkarabilirim,
dozlar ve ilaçlar bana göre.
Bir bakalım, tekrar yansılara bakarsanız,
tüm süreci görürsünüz, ilaç silolarının seçildiğini,
ilaçların farklı silolara gittiğini
ve tek bir kapsüle toplandığını görebiliriz.
Bu harika,
altı ilaç almak yerine potansiyel olarak
bana göre ilaçları basabilirim.
Şimdi tek dozajima bakabilirim,
akıllı saatim kan basıncıma bakıyor,
kan basıncı ilacımda ayarlamaya ihtiyaç var,
Coumadin seviyem, kanım çok ince,
o yüzden bir kan inceltici olan Coumadin mikro ilaç dozajını azaltıyorum.
Yani bu günden güne, akıllı bir şekilde adapte edilerek
doktorum ya da kardiyoloğum tarafından programlanabilir.
Bu kadar büyük, hızlı yazıcıların
köşedeki eczacınızda, doktorun ofisinde,
köy kliniğinde olduğunu düşünebilirsiniz.
Ama sonunda birleşerek evinizde olabilecek kadar küçük olanlara küçülecek,
bunun gibi entegre kartuşlarla beraber, dronlarla teslim edilecek.
Kişisel “polypill”nizi her sabah mutfak
veya banyo dolabınızda yazdırabilirsiniz.
Bence bu dünya çapında ilaçlara uyumu
iyileştirmek için inanılmaz bir yol olarak evrilebilir.
O zaman umarım tıbbın geleceğini yeni yollarla hayal edebiliriz,
polifarmasi, tek kalıp,
düşük uyum, komplikasyonlardan,
kişisel, kısa, talep üzerine ilaç çağına geçebiliriz,
bizi alıp sağlığımızı,
gezegenimizdeki sağlık ve ilacı da bireyselleştirebilir.
Çok teşekkürler.
(Alkış)
Sunucu: Daniel, bu harika.
Gerçekten hoş.
Ama sana bir soru.
Diyelim ki huzurevindeki hastanın ilaçlarını evinde
yazdırması için ne kadar zaman lazım?
Daniel Kraft: Tekrarlıyorum, bu bir prototip.
Bizce mevzuat yolu otomatikman çözülürse,
özellikle oradakilerin birden çok ilaç aldığı
ve sık sık karıştırdıkları huzurevleri,
bu teknolojilere başlamak için harika bir yer olur.
Bunlar banyo tezgâhınızda evrilip kullanılmaya başlamayacak.
Bunların nasıl piyasaya çıkacağı hakkında zeki ve akıllı olmalıyız
ama dozajlama, uyum ve kesinlikle ilgili çok fazla sorunumuz olduğunu düşününce,
şimdi entegre olan ve yararlanılabilecek
bütün o harika teknolojilerimiz var,
bence sağlık ve tıbbın gerçek geleceğini katalize etmek ve geliştirmek için
bunun gibi yaklaşımlara ihtiyacımız var.
Sunucu: Harika, teşekkürler. DK: Teşekkürler.
(Alkış)